De afgelopen maanden krijg je steeds vaker berichten over WCAG wetgeving en digitale toegankelijkheid. Collega’s in je netwerk vertellen over nieuwe wetgeving, je webbouwer stuurt een offerte voor een “WCAG-audit”, en online lees je dat je vanaf 2025 juridisch verplicht zou zijn actie te ondernemen.
Inhoudsopgave
- Wat is WCAG en waarom is het relevant voor wetgeving?
- WCAG wetgeving in Nederland: een overzicht van wetgeving digitale toegankelijkheid in Nederland
- Voor wie is WCAG verplicht in Nederland?
- Deadlines en overgangsperiodes: wanneer moet je voldoen?
- Wat risikeer je als je niet voldoet aan WCAG wetgeving?
- Hoe begin je met WCAG wetgeving: eerste stappen
- Veelgestelde vragen over wcag wetgeving
- Conclusie
Maar wat klopt er nu precies?
Het antwoord is verwarrend. Er bestaan meerdere wetten rondom digitale toegankelijkheid, sommige gelden al jaren voor overheden, andere treden net in werking voor commerciële bedrijven. De European Accessibility Act (EAA) is sinds 28 juni 2025 van kracht, maar wat betekent dat voor jouw webshop of bedrijfswebsite?
Dit artikel geeft je helderheid. Welke WCAG wetgeving bestaat er in Nederland? Voor wie gelden deze wetten? Wat zijn de deadlines? En misschien nog belangrijker: val jij eronder, ja of nee?
Wat is WCAG en waarom is het relevant voor wetgeving?
WCAG staat voor Web Content Accessibility Guidelines. Het zijn internationale richtlijnen die beschrijven hoe je digitale content toegankelijk maakt voor mensen met een beperking (denk aan slechtzienden, doven, of mensen met motorische beperkingen).
WCAG is geen wet. Het is een technische standaard, ontwikkeld door het World Wide Web Consortium (W3C). Vergelijk het met ISO-normen voor kwaliteitsmanagement: ze bestaan, maar je hoeft ze niet automatisch na te leven.
De link tussen WCAG en wetgeving ontstaat doordat overheden en wetgevers ernaar verwijzen. Als een wet zegt “digitale diensten moeten voldoen aan WCAG 2.1 niveau AA”, dan wordt die technische richtlijn opeens een juridische verplichting. Zonder de wet blijft WCAG een advies, met de wet wordt het dwingend.
In Nederland gebeurt dit op twee manieren. Voor de overheid geldt sinds 2020 het Tijdelijk besluit digitale toegankelijkheid overheid, dat WCAG 2.1 verplicht stelt. Voor commerciële bedrijven komt die verplichting via de Europese Toegankelijkheidswet, die ook WCAG als norm hanteert maar zich richt op producten en diensten in de private sector.
Het praktische gevolg: of je nu een gemeente bent of een webshop runt, dezelfde WCAG-richtlijnen bepalen wat je moet doen. Het verschil zit in welke wet je verplicht, niet in de technische eisen zelf.
WCAG wetgeving in Nederland: een overzicht van wetgeving digitale toegankelijkheid in Nederland
De wetgeving rond digitale toegankelijkheid in Nederland komt uit twee lagen: Europees en nationaal. Dat zorgt voor overlap en soms verwarring.
Op Europees niveau heb je de European Accessibility Act (EAA), een richtlijn die lidstaten verplicht om toegankelijkheidseisen vast te stellen voor bepaalde producten en diensten. Nederland heeft deze richtlijn omgezet in nationale wetgeving via de Implementatiewet Europese toegankelijkheidsrichtlijn. Commerciële partijen (webshops, apps, dienstverleners) moeten onder bepaalde voorwaarden voldoen aan toegankelijkheidseisen.
Op nationaal niveau bestaat het Tijdelijk besluit digitale toegankelijkheid overheid (TDTO). Dit besluit geldt specifiek voor overheden, onderwijsinstellingen en semi-publieke organisaties. Het is sinds 2020 van kracht en verplicht deze organisaties om websites, apps en andere digitale diensten toegankelijk te maken volgens WCAG 2.1 niveau AA.
De Wet digitale overheid speelt een bredere rol. Deze wet regelt hoe overheden digitale diensten aanbieden, en toegankelijkheid is daar een onderdeel van. Het Dashboard digitale toegankelijkheid is het instrument waarmee overheden hun voortgang rapporteren.
Waarom is dit verwarrend? De twee hoofdwetten (TDTO voor overheid, EAA voor private sector) bleven lang gescheiden. De overheid was al jaren verplicht, maar het MKB niet. Dat veranderde per 28 juni 2025, toen de EAA van kracht werd. Sinds die datum gelden er ook voor commerciële partijen verplichtingen, en veel ondernemers realiseren zich dat pas nu.
De European Accessibility Act (EAA wetgeving)
De European Accessibility Act is de Europese richtlijn die digitale toegankelijkheid verplicht voor een breed scala aan producten en diensten in de private sector. De officiële invoerdatum was 28 juni 2025. Vanaf die datum moeten nieuwe producten en diensten voldoen aan de toegankelijkheidseisen, bestaande diensten krijgen een overgangsperiode tot 2030.
De EAA richt zich op specifieke sectoren. E-commerceplatforms en webshops vallen eronder. Ook banken en financiële diensten, telefonie en communicatiediensten, e-books en e-readers, computerbesturingssystemen en apps, en ticketing voor vervoer en evenementen.
De gedachte achter deze lijst: het gaat om diensten die je dagelijks nodig hebt. Als je niet kunt bankieren omdat de app ontoegankelijk is, of niet kunt winkelen omdat een webshop niet werkt met een screenreader, word je gewoon buitengesloten.
Nederland heeft de EAA geïmplementeerd via de Implementatiewet toegankelijkheidsvoorschriften voor producten en diensten. Deze wet geeft de Autoriteit Consument & Markt (ACM) de bevoegdheid om toe te zien op naleving. In de praktijk betekent dit: als je valt onder de EAA en je voldoet niet, kan de ACM handhavend optreden.
Wie valt er niet onder? Micro-ondernemingen met minder dan 10 werknemers én minder dan 2 miljoen euro omzet zijn uitgezonderd. Die uitzondering geldt niet voor alle verplichtingen. Als je dienst valt onder een specifieke productgroep (bijvoorbeeld betaalterminals of ticketingsystemen), kun je alsnog verplicht zijn bepaalde toegankelijkheidsaspecten te implementeren.
Het Besluit digitale toegankelijkheid overheid (TDTO)
Het Tijdelijk besluit digitale toegankelijkheid overheid is sinds 23 september 2020 van kracht. “Tijdelijk” klinkt misleidend, maar het besluit geldt totdat het wordt vervangen door structurele wetgeving. Dat betekent dat het voorlopig gewoon van kracht blijft.
Dit besluit implementeert de Europese Web Accessibility Directive en verplicht overheidsorganisaties om hun digitale diensten toegankelijk te maken volgens WCAG 2.1 niveau AA. Dat geldt voor websites en mobiele applicaties van overheden, gemeenten, provincies, waterschappen, onderwijsinstellingen (scholen, universiteiten, ROC’s), en zorginstellingen en andere publieke instellingen.
De deadlines voor het TDTO zijn al geweest. Nieuwe websites moesten vanaf september 2020 voldoen, bestaande websites kregen tot september 2021 de tijd. Apps moesten in juni 2021 toegankelijk zijn.
Wat maakt het TDTO anders dan de EAA? Het TDTO focust op overheidscommunicatie: websites, apps, documenten. De EAA gaat breder en kijkt naar producten en diensten in de private sector. Een gemeente valt onder het TDTO, een webshop valt onder de EAA. Een semi-publieke instelling zoals een ziekenhuis kan onder beide vallen, afhankelijk van het type dienst.
Toezicht op het TDTO ligt bij de Inspectie Overheidsinformatie en Erfgoed (voorheen Inspectie RVOB). Deze inspectie controleert of overheidsorganisaties hun verplichtingen nakomen en kan handhavend optreden bij grove tekortkomingen. In de praktijk gebeurt dat nog beperkt, maar de verwachting is dat handhaving toeneemt nu het Dashboard digitale toegankelijkheid meer transparantie biedt.
Wet digitale overheid en andere nationale regelgeving
De Wet digitale overheid (WDO) is de overkoepelende wet die regelt hoe overheden digitale diensten aanbieden. Toegankelijkheid is daar onderdeel van, maar de WDO gaat breder: denk aan identificatie (DigiD), privacy, informatiebeveiliging en gebruikersgemak.
Binnen de WDO speelt het Dashboard digitale toegankelijkheid een rol. Dit dashboard verplicht overheidsorganisaties om jaarlijks te rapporteren over de toegankelijkheid van hun digitale diensten. Het is publiek zichtbaar, wat betekent dat burgers kunnen zien welke gemeente of ministerie het goed doet en welke achterblijft. Die transparantie verhoogt de druk om daadwerkelijk te voldoen.
Wat je verder moet weten: de Implementatiewet toegankelijkheidsvoorschriften breidt de verplichtingen uit naar de private sector. Deze wet is de Nederlandse vertaling van de EAA en bepaalt wie in Nederland onder de Europese toegankelijkheidseisen valt. Het is de formele basis voor handhaving door de ACM.
De nuance hier: je hebt te maken met meerdere wetten die elkaar aanvullen. Het TDTO geldt voor overheid, de EAA voor private sector, en de WDO regelt de bredere context van digitale overheidsdiensten. Als je ondernemer bent, is de EAA je belangrijkste referentie. Als je een overheidsorganisatie bent, kijk je naar het TDTO en de WDO.
Voor wie is WCAG verplicht in Nederland?
De vraag die iedere ondernemer wil beantwoorden: geldt dit voor mij?
Het antwoord hangt af van drie factoren: ben je overheid of private sector, wat voor type dienst bied je aan, en hoe groot is je organisatie?
Overheid en publieke sector: Als je werkt voor een overheid, gemeente, onderwijsinstelling, zorginstelling of andere publieke organisatie, dan ben je verplicht. Het TDTO geldt voor jou, en dat is al sinds 2020 het geval. Je digitale diensten (websites, apps, PDF’s, intranetten) moeten voldoen aan WCAG 2.1 niveau AA. Geen uitzonderingen op basis van grootte.
Private sector: Hier wordt het genuanceerder. De EAA geldt voor specifieke categorieën producten en diensten. Als jouw bedrijf valt onder een van die categorieën, dan ben je verplicht. Micro-ondernemingen (minder dan 10 werknemers én minder dan 2 miljoen omzet) zijn uitgezonderd, maar niet in alle gevallen.
Een snelle check: heb je een webshop of e-commerceplatform? Dan is de EAA van toepassing. Bied je financiële diensten of betaalfunctionaliteit aan? Ook dan geldt de EAA. Ontwikkel je apps, software of communicatiediensten? Verkoop je e-books, audioboeken of digitale media? Bied je ticketing aan (vervoer, evenementen)? In al die gevallen ben je verplicht. Heb je alleen een standaard bedrijfswebsite zonder transacties? Dan is er momenteel geen wettelijke verplichting via de EAA.
Let op: de uitzondering voor micro-ondernemingen geldt niet voor alle aspecten. Als je bijvoorbeeld betaalterminals of self-service kiosken aanbiedt, dan kunnen bepaalde hardwarevereisten alsnog gelden. De uitzondering is bedoeld om kleine bedrijven te beschermen tegen onevenredige lasten, maar niet om basale toegankelijkheid te omzeilen.
Private sector: wanneer geldt de EAA voor jou?
De EAA is niet bedoeld voor alle bedrijven. Het focust op diensten die maatschappelijk gezien belangrijk zijn en waar uitsluiting grote gevolgen heeft.
E-commerce en webshops: Als je online verkoopt, val je onder de EAA. Dat geldt voor zowel grote platforms (bol.com, Coolblue) als kleinere webshops. De uitzondering voor micro-ondernemingen biedt ruimte, maar zodra je meer dan 10 mensen in dienst hebt of meer dan 2 miljoen omzet draait, ben je verplicht.
Een webshop met 15 medewerkers en 3 miljoen omzet moet vanaf 28 juni 2025 nieuwe digitale diensten toegankelijk maken. Bestaande webshops hebben tot 2030 de tijd om volledig te voldoen, maar nieuwe features of herontwerpte pagina’s moeten direct toegankelijk zijn.
Financiële diensten: Banken, verzekeraars, betaaldiensten, fintechbedrijven vallen allemaal onder de EAA. Dit is logisch: als je niet kunt inloggen op je bankapp omdat die niet werkt met spraakbesturing, kun je niet bij je geld. Hier geldt geen micro-ondernemingsuitzondering, financiële diensten zijn altijd verplicht.
Communicatie en media: Telefonieproviders, streamingdiensten, videoplatforms. Ook hier: toegankelijkheid is niet optioneel. Ondertiteling, audiobeschrijving, en toegankelijke interfaces zijn vereist.
Software en apps: Als je apps of besturingssystemen ontwikkelt en commercieel aanbiedt, dan vallen die onder de EAA. Dat geldt voor consumer-apps, maar ook voor zakelijke software. De grens ligt bij wat je als product verkoopt. Interne bedrijfssoftware die niet op de markt komt, valt buiten de EAA.
Wat valt er NIET onder? Een standaard bedrijfswebsite zonder transactiefunctionaliteit is momenteel niet expliciet verplicht onder de EAA. Als je een website hebt die informatie biedt over je diensten, maar geen online aankopen of boekingen mogelijk maakt, dan val je (vooralsnog) buiten de scope. Let op: dit kan veranderen. Toegankelijkheid heeft bovendien commerciële voordelen: een bredere doelgroep, betere gebruikservaring, en hogere SEO-scores.
Publieke sector: wat betekent het TDTO voor jou?
Als je werkt in de publieke sector, geldt het TDTO al sinds september 2020. De deadlines zijn verstreken, wat betekent dat je nu zou moeten voldoen.
Dit geldt voor alle overheidswebsites (gemeenten, ministeries, uitvoeringsorganisaties), mobiele applicaties van overheden, onderwijswebsites en leeromgevingen, en ziekenhuizen en zorgaanbieders met een publieke taak.
De norm is WCAG 2.1 niveau AA. Dat betekent bijvoorbeeld: toetsenbordnavigatie mogelijk, voldoende kleurcontrast, ondertiteling bij video’s, duidelijke foutmeldingen, en screenreader-vriendelijke code.
Handhaving gebeurt via de Inspectie Overheidsinformatie en Erfgoed. Tot nu toe is die handhaving beperkt geweest, de focus ligt op bewustwording en begeleiding. Maar met het Dashboard digitale toegankelijkheid komt er meer druk. Burgers kunnen zien welke organisaties achterblijven, en dat leidt tot politieke en maatschappelijke druk om te verbeteren.
Als je website of app niet voldoet, kun je verplicht worden om een toegankelijkheidsverklaring te publiceren waarin je aangeeft waarom niet, en wanneer je wel gaat voldoen. Bij structurele niet-naleving kan de inspectie een last onder dwangsom opleggen.
Deadlines en overgangsperiodes: wanneer moet je voldoen?
De tijdlijnen verschillen per wet en per type organisatie.
Overheid (TDTO): – Nieuwe websites: vanaf 23 september 2019 – Bestaande websites: uiterlijk 23 september 2020 – Mobiele apps: uiterlijk 23 juni 2021 – Intranetten en extranetten: uiterlijk 23 september 2021
Deze deadlines zijn al geweest. Als je een overheidsorganisatie bent en je voldoet nog niet, ben je formeel in overtreding.
Private sector (EAA): – Nieuwe producten en diensten: vanaf 28 juni 2025 – Bestaande diensten: uiterlijk 28 juni 2030
“Nieuw” betekent: diensten die na 28 juni 2025 op de markt worden gebracht, of bestaande diensten die na die datum substantieel worden aangepast. Een volledig herontwerp van je webshop? Dan moet die direct voldoen. Een kleine bugfix? Dan geldt de overgangsperiode tot 2030.
Hier zit een strategische afweging. Je kunt wachten tot 2030 met het toegankelijk maken van je bestaande webshop, maar dat heeft nadelen. Je loopt het risico op klachten en reputatieschade. Je mist commerciële kansen, want toegankelijke websites converteren beter. En als je in 2029 pas begint, heb je een enorme verbouwing voor de boeg. Beter is om nu te starten en stapsgewijs te verbeteren.
Wat risikeer je als je niet voldoet aan WCAG wetgeving?
Niet-naleving heeft juridische, commerciële en reputationele gevolgen.
Juridische consequenties: De ACM heeft de bevoegdheid om te handhaven op de EAA. Dat betekent boetes, dwangsommen, of andere bestuurlijke maatregelen. Tot nu toe is er weinig handhaving geweest (de wet is net ingegaan), maar de verwachting is dat dit toeneemt. De ACM heeft aangekondigd prioriteit te geven aan sectoren waar uitsluiting de grootste impact heeft: financiële diensten, gezondheidszorg, en vervoer.
Voor overheden geldt handhaving via de Inspectie Overheidsinformatie en Erfgoed. Ook hier is de praktijk tot nu toe mild, maar het Dashboard digitale toegankelijkheid maakt openbaar welke organisaties achterblijven. Dat leidt tot politieke druk.
Commerciële risico’s: Hier wordt het interessanter. Toegankelijkheid is niet alleen een juridische plicht, het heeft directe invloed op je omzet. Websites die niet toegankelijk zijn, sluiten potentiële klanten uit. In Nederland hebben ongeveer 2,7 miljoen mensen een beperking, dat is 15% van de bevolking. Als jouw webshop niet werkt met een screenreader, of niet navigeerbaar is met een toetsenbord, dan mis je die groep.
Goede toegankelijkheid verbetert de gebruikservaring voor iedereen. Duidelijke navigatie, leesbare teksten, goede kleurcontrasten, en logische formulieren maken je website voor alle bezoekers prettiger. Dat leidt tot hogere conversies en minder klantenvragen.
Reputatieschade: Stel je voor dat een journalist of belangenorganisatie jouw webshop test en concludeert dat die niet toegankelijk is. Dat leidt tot negatieve publiciteit. In een tijd waarin maatschappelijk verantwoord ondernemen steeds belangrijker wordt, kan dat je merk schaden.
Tot nu toe is handhaving in Nederland beperkt geweest. Maar dat verandert. Andere Europese landen (zoals Duitsland en Frankrijk) handhaven strenger, en Nederland zal waarschijnlijk volgen. De boodschap: het is verstandiger om nu te starten dan te wachten tot de boetes komen.
Hoe begin je met WCAG wetgeving: eerste stappen
Je hoeft niet van de ene op de andere dag perfect te voldoen. Maar je moet wel stappen zetten.
Stap 1: Bepaal of je verplicht bent
Gebruik de checklist hierboven. Ben je overheid? Dan geldt het TDTO. Ben je een webshop, bank, of app-ontwikkelaar? Dan valt je waarschijnlijk onder de EAA. Twijfel je? Neem contact op met de ACM of vraag advies.
Stap 2: Doe een toegankelijkheidsaudit
Laat je website, app of dienst testen op WCAG 2.1 niveau AA. Dat kan via geautomatiseerde tools (denk aan WAVE, Axe, of Lighthouse), maar ook via handmatige testing met echte gebruikers. Geautomatiseerde tools vinden 30-40% van de problemen, handmatige testing is nodig voor de rest.
Stap 3: Prioriteer
Niet alle problemen zijn even erg. Focus eerst op wat de grootste impact heeft: kan iemand inloggen? Kan iemand een aankoop doen? Kunnen mensen met een screenreader door je site navigeren? Dit zijn basiszaken. Kleinere problemen (zoals een niet-perfecte kleurcontrast op een illustratie) kun je later oplossen.
Stap 4: Implementeer quick wins
Veel toegankelijkheidsproblemen zijn simpel op te lossen. Voeg alt-teksten toe aan afbeeldingen. Zorg dat je site navigeerbaar is met Tab-toets. Gebruik duidelijke labels bij formuliervelden. Verhoog het kleurcontrast waar nodig. Voeg ondertiteling toe aan video’s. Deze aanpassingen kosten weinig tijd en leveren direct resultaat op.
Stap 5: Plan structurele verbeteringen
Sommige problemen vragen om grondiger werk. Misschien moet je navigatiestructuur worden aangepast, of moet je hele formulierenflows worden herontworpen. Plan dat in, budgetteer ervoor, en pak het stap voor stap aan.
Stap 6: Schakel expertise in
Toegankelijkheid is een specialisme. Je kunt zelf veel doen, maar als je wilt dat het goed gebeurt, heb je hulp nodig van mensen die dit dagelijks doen. Dat hoeft niet duur te zijn: een eenmalige audit kost een paar duizend euro, en de implementatie kun je vaak zelf doen met de aanbevelingen die je krijgt.
Budgetbewustzijn is terecht. Toegankelijkheid kan duur zijn als je een volledig ontoegankelijke site hebt en alles opnieuw moet bouwen. Maar als je vanaf het begin rekening houdt met toegankelijkheid, zijn de kosten beperkt. Bewustzijn en goede gewoontes maken het verschil.
Veelgestelde vragen over wcag wetgeving
Welke WCAG wetgeving geldt voor mijn bedrijf?
De WCAG wetgeving die voor jouw bedrijf geldt hangt af van je sector. De European Accessibility Act (EAA) richt zich op de private sector, terwijl het Tijdelijk besluit digitale toegankelijkheid overheid (TDTO) voor overheidsinstellingen geldt.
Wanneer gaat de WCAG wetgeving in voor het MKB?
De belangrijkste deadline voor WCAG wetgeving in de private sector is 28 juni 2025. Vanaf die datum moeten nieuwe producten en diensten voldoen aan de European Accessibility Act. Bestaande diensten hebben tot 2030 de tijd.
Wat zijn de boetes bij het niet naleven van WCAG wetgeving?
De sancties bij het niet voldoen aan WCAG wetgeving varieren per land en situatie. In Nederland kan de toezichthouder waarschuwingen geven, boetes opleggen of zelfs producten en diensten van de markt halen.
Conclusie
De WCAG wetgeving in Nederland is geen ver-van-mijn-bed-show meer. Vanaf 28 juni 2025 geldt de European Accessibility Act ook voor commerciële bedrijven, en de overheid is al sinds 2020 verplicht.
Wat je moet onthouden: EAA wetgeving geldt voor webshops, apps, financiële diensten, en andere digitale producten en diensten in de private sector. Nieuwe diensten moeten direct voldoen, bestaande diensten krijgen tot 2030. TDTO geldt voor overheidsorganisaties, onderwijsinstellingen en publieke instellingen — deadlines zijn al verstreken. Micro-ondernemingen (minder dan 10 werknemers én minder dan 2 miljoen omzet) zijn uitgezonderd, maar niet in alle gevallen. Handhaving neemt toe. De ACM houdt toezicht op de private sector, de Inspectie Overheidsinformatie en Erfgoed op overheden. Niet voldoen levert risico’s op: boetes, reputatieschade, en gemiste commerciële kansen.
Je hoeft niet morgen perfect te zijn. Maar je moet wel starten. Bepaal of je verplicht bent, doe een audit, pak de quick wins aan, en plan structurele verbeteringen.
Toegankelijkheid is niet alleen een juridische plicht. Het is een investering in een betere gebruikservaring, een bredere doelgroep, en een toekomstbestendige website. Begin vandaag.
Wil je hulp bij het voldoen aan de WCAG wetgeving? Neem contact op voor advies over digitale toegankelijkheid.
