Wat is WCAG precies? Misschien heb je ergens gehoord dat je website “WCAG-compliant” moet zijn. Of je kreeg een melding dat je site niet toegankelijk genoeg is. WCAG richtlijnen geven praktische handvatten om jouw website bruikbaar te maken voor iedereen, ook voor mensen met een beperking. En ja, dat vraagt wat werk, maar de stappen zijn concreet en uitvoerbaar.
Inhoudsopgave
- Wat is WCAG?
- De vier principes van WCAG: POUR
- Wat is WCAG niveau A, AA en AAA? uitgelegd
- WCAG versies: van 2.0 tot WCAG 2.2
- WCAG wetgeving in Nederland en Europa
- Waarom WCAG toepassen, ook als je niet verplicht bent?
- De belangrijkste WCAG richtlijnen voor MKB
- Wat is WCAG-compliance? Tools en methoden
- Eerste stappen naar een toegankelijke website
- Veelgestelde vragen over wat is wcag
- Conclusie
In dit artikel leg ik uit wat WCAG precies inhoudt, welke wetgeving in Nederland speelt, en welke concrete stappen jij als ondernemer kunt zetten. Aan het einde weet je wat digitale toegankelijkheid voor jouw website betekent en waar je kunt beginnen, of je nu wettelijk verplicht bent of niet.
Raadpleeg de officiële WCAG-richtlijnen van het W3C voor meer achtergrondinformatie.
Wat is WCAG?
WCAG staat voor Web Content Accessibility Guidelines. Het zijn richtlijnen die het World Wide Web Consortium (W3C) heeft ontwikkeld, een internationale organisatie die webstandaarden beheert. De richtlijnen zorgen ervoor dat websites toegankelijk zijn voor iedereen, inclusief mensen met een visuele, auditieve, motorische of cognitieve beperking.
Iemand die slechtziend is, gebruikt een schermlezer om websitetekst te laten voorlezen. Mensen met een motorische beperking werken vaak zonder muis, puur op toetsenbord. En bezoekers met dyslexie hebben baat bij korte, heldere zinnen. De WCAG richtlijnen helpen je om jouw website zo in te richten dat deze groepen ook kunnen navigeren, informatie kunnen vinden, en acties kunnen uitvoeren.
Dit gaat verder dan technische vinkjes afvinken. Ongeveer 15 tot 20% van de Nederlandse bevolking heeft een vorm van beperking. Dat zijn potentiële klanten die jouw website mogelijk niet kunnen gebruiken als die niet toegankelijk is. Het is niet alleen een morele verantwoordelijkheid. Toegankelijke websites scoren vaak beter op gebruiksvriendelijkheid voor iedereen en leveren zelfs SEO-voordelen op.
Een voorbeeld: je plaatst een foto op je website zonder alternatieve tekst (alt-tekst). Voor jou zichtbaar, maar een schermlezer slaat die afbeelding over. Als die foto belangrijk is voor je boodschap, mist die bezoeker informatie. Met een eenvoudige beschrijving los je dat op. Zo simpel kan digitale toegankelijkheid zijn.
De vier principes van WCAG: POUR
De WCAG richtlijnen zijn georganiseerd rond vier principes, samengevat in het acroniem POUR: Perceivable (Waarneembaar), Operable (Bedienbaar), Understandable (Begrijpelijk), en Robust (Betrouwbaar). Hieronder bespreek ik ze met praktische voorbeelden uit de MKB-praktijk.
Waarneembaar
Een veel voorkomend probleem: afbeeldingen zonder alt-tekst. Stel je hebt een webshop en plaatst productfoto’s zonder beschrijving. Een blinde bezoeker met een schermlezer hoort alleen “afbeelding”, zonder idee wat erop staat. Een duidelijke alt-tekst (“zwarte leren werkschoenen maat 43”) maakt die foto waarneembaar voor iedereen.
Video’s vallen hier ook onder. Als je een instructievideo op je site zet zonder ondertiteling, missen dove of slechthorende bezoekers de gesproken informatie.
Bedienbaar
Niet iedereen gebruikt een muis. Sommige bezoekers navigeren alleen met hun toetsenbord, anderen met spraakbesturing of een ander hulpmiddel. Dat betekent dat je website bedienbaar moet zijn met verschillende invoermethoden.
Een typisch struikelblok: een dropdown-menu dat alleen werkt als je eroverheen hovert met de muis. Probeer maar eens zo’n menu te openen met alleen je Tab-toets. Gaat niet. Voor iemand die op een toetsenbord is aangewezen, is dat menu onbruikbaar. Zorg ervoor dat alle interactieve elementen (knoppen, links, menu’s) ook met het toetsenbord bereikbaar en activeerbaar zijn.
De volgorde waarin je door een pagina tabt, is net zo belangrijk. Als de focus onlogisch springt (van header naar footer en weer terug naar de inhoud), raakt een toetsenbordgebruiker de weg kwijt.
Begrijpelijk
Iemand vult een contactformulier in en krijgt een foutmelding: “Invoer ongeldig veld 3”. Welk veld is veld 3? Wat is er mis? Een betere melding: “Je e-mailadres mist een @-teken. Vul een geldig e-mailadres in.” Die helpt de bezoeker meteen verder.
Taalgebruik speelt ook mee. Lange, ingewikkelde zinnen vol vaktermen zijn lastig voor mensen met cognitieve beperkingen, maar eigenlijk voor iedereen. Korte, heldere zinnen maken je content begrijpelijker. Dat is niet alleen toegankelijk, het is gewoon beter schrijven.
Betrouwbaar
Je website moet betrouwbaar werken met verschillende browsers en hulpmiddelen, zoals schermlezer-software. Dit vraagt om correct HTML en semantische opmaak.
Een veelvoorkomend probleem: een button die niet als button in de
code staat, maar als <div> met een onclick-event.
Voor het blote oog werkt het, maar een schermlezer herkent het niet als
klikbaar element. Gebruik gewoon <button>, dan werkt
het voor iedereen.
Bouw je site volgens de webstandaarden, en de betrouwbaarheid komt vanzelf mee.
Wat is WCAG niveau A, AA en AAA? uitgelegd
De WCAG richtlijnen kennen drie conformiteitsniveaus: A, AA en AAA. Hoe hoger het niveau, hoe toegankelijker je website, maar ook hoe meer werk het vraagt.
Niveau A is het minimale toegankelijkheidsniveau. Dit dekt de meest basale vereisten, zoals alt-teksten voor afbeeldingen en toetsenbordnavigatie. Als je site hier niet aan voldoet, zijn er ernstige toegankelijkheidsproblemen.
Niveau AA is de standaard die de meeste wetgeving vereist, en waar je als MKB-ondernemer op moet mikken. Dit niveau voegt eisen toe zoals voldoende kleurcontrast, ondertiteling voor video’s met audio, en duidelijke foutmeldingen.
Niveau AAA is het hoogste niveau en bevat extra strenge eisen, zoals gebarentaalvideo’s voor alle content en nog hoger kleurcontrast. Voor veel websites is dit niveau niet haalbaar, het gaat verder dan wat de wet verlangt.
Een voorbeeld: kleurcontrast tussen tekst en achtergrond. Op niveau AA moet de contrastratio minimaal 4,5:1 zijn (voor normale tekst). Lichtgrijze tekst op een witte achtergrond voldoet daar vaak niet aan. Op niveau AAA is de eis 7:1. Voor de meeste bedrijven volstaat AA.
Welk niveau geldt voor jouw bedrijf? In de meeste gevallen WCAG 2.1 AA. Dat is de norm in de Europese wetgeving en biedt een goede balans tussen toegankelijkheid en haalbaarheid.
WCAG versies: van 2.0 tot WCAG 2.2
WCAG bestaat niet in één vaste vorm — de richtlijnen worden regelmatig bijgewerkt. De belangrijkste versies zijn WCAG 2.0 (2008), WCAG 2.1 (2018) en de nieuwste, WCAG 2.2 (2023).
WCAG 2.0 legde de basis met de vier POUR-principes en de drie niveaus. Het was de eerste breed geaccepteerde standaard voor digitale toegankelijkheid.
WCAG 2.1 breidde de richtlijnen uit met 17 nieuwe succescriteria, vooral gericht op mobiele toegankelijkheid, mensen met een lage visus, en cognitieve beperkingen. Dit omvat eisen voor grotere klikbare gebieden op touchscreens en betere ondersteuning voor oriëntatie op mobiele apparaten. Dit is de versie waarop de meeste Europese wetgeving is gebaseerd.
WCAG 2.2 voegt weer negen nieuwe criteria toe, met extra aandacht voor mensen met cognitieve beperkingen en gebruikers die hulptechnologie gebruiken. Nieuwe eisen zijn consistente hulp-functies en betere ondersteuning voor authenticatieprocessen, zoals inlogschermen die niet te complex zijn.
Welke versie moet je gebruiken? WCAG 2.2 is de nieuwste en meest uitgebreide standaard. Maar de Europese wetgeving is nog gebaseerd op WCAG 2.1 AA. Als je aan 2.1 AA voldoet, zit je goed. Wil je echt vooroplopen? Kijk dan naar WCAG 2.2.
WCAG wetgeving in Nederland en Europa
Of je website toegankelijk moet zijn, hangt af van wat je doet en hoe groot je bedrijf is. De Europese Unie en Nederland hebben meerdere wetten en regels ingevoerd rond digitale toegankelijkheid, en die worden steeds strikter.
Sinds 2020 is de Nederlandse overheid wettelijk verplicht om websites en apps toegankelijk te maken volgens de EN 301 549 norm (gebaseerd op WCAG 2.1 AA). Dit geldt voor alle overheidsinstanties, van gemeenten tot ministeries. Als MKB-ondernemer raak je dit niet direct, tenzij je opdrachten uitvoert voor de overheid. Dan kunnen ze toegankelijke opleveringen eisen.
De European Accessibility Act (EAA) is het grote nieuws. De EAA treedt in juni 2025 in werking en verplicht veel commerciële dienstverleners om hun digitale producten en diensten toegankelijk te maken. Dit geldt voor webshops, banken, online diensten, en digitale communicatiemiddelen. De wet richt zich vooral op bedrijven die meer dan 10 miljoen euro omzet draaien of meer dan 50 werknemers hebben, maar ook kleinere partijen kunnen onder de reikwijdte vallen als ze bijvoorbeeld e-books of e-commerce diensten aanbieden.
Als je een klein bedrijf bent met een simpele informatieve website, ben je waarschijnlijk (nog) niet wettelijk verplicht. Maar als je een webshop runt, digitale diensten aanbiedt, of een app ontwikkelt, kan de EAA wel op je van toepassing zijn. De exacte reikwijdte wordt de komende jaren verder uitgewerkt door nationale wetgeving.
Momenteel is de handhaving in Nederland nog beperkt. Maar dat verandert. Vanaf 2025 kunnen bedrijven die niet voldoen aan de EAA te maken krijgen met boetes of claims van gedupeerde gebruikers. Hoe hoog die boetes worden, is nog onduidelijk, dat verschilt per land.
Moet je je zorgen maken? Niet direct. De wetgever richt zich eerst op grote spelers en sectoren met directe impact op consumenten (banken, vervoer, telecom). Maar het is verstandig om nu alvast stappen te zetten, zeker als je digitale diensten levert. Dat voorkomt later een dure inhaalslag.
Waarom WCAG toepassen, ook als je niet verplicht bent?
Stel dat je bedrijf niet onder de wetgeving valt, moet je dan toch iets met WCAG richtlijnen? Ja. Toegankelijkheid heeft directe voordelen voor je bedrijf, los van de wet.
Ongeveer 15 tot 20% van de Nederlandse bevolking heeft een beperking. Dat zijn potentiële klanten die jouw website niet kunnen gebruiken als die niet toegankelijk is.
Veel toegankelijkheidsprincipes overlappen met goede SEO-praktijken. Alt-teksten voor afbeeldingen helpen niet alleen schermlezer-gebruikers, maar geven Google ook context. Een heldere sitestructuur met goede koppen (H1, H2, H3) maakt je content zowel toegankelijker als beter vindbaar in zoekmachines.
Toegankelijke websites zijn vaak gewoon beter te gebruiken. Duidelijke foutmeldingen in formulieren, goede knoppen met genoeg witruimte, of teksten die niet volstaan met “klik hier” maar duidelijk maken waar de link naartoe gaat — dat helpt iedereen, niet alleen mensen met een beperking.
De praktische waarde staat voorop: toegankelijkheid maakt je website beter en vergroot je bereik.
De belangrijkste WCAG richtlijnen voor MKB
De volledige WCAG richtlijnen bevatten meer dan 78 succescriteria. Dat klinkt overweldigend, maar niet alle richtlijnen zijn even relevant voor jouw website. Hieronder vind je een selectie van de meest voorkomende en makkelijk te implementeren verbeteringen — quick wins die direct impact hebben.
Alt-teksten voor afbeeldingen
Een productfoto van een rode fauteuil met de alt-tekst “afbeelding”? Voor een schermlezer-gebruiker is dat waardeloos. “Rode fluwelen fauteuil met houten poten” werkt wél. Elke afbeelding op je website moet een alt-attribuut hebben: een korte tekstuele beschrijving die schermlezer-gebruikers vertelt wat erop staat.
Als een afbeelding puur decoratief is (zoals een achtergrondpatroon),
gebruik dan een lege alt-tekst (alt=""), zodat de
schermlezer het overslaat. Een decoratieve lijn tussen twee secties
krijgt alt="".
WordPress vraagt bij het uploaden van een afbeelding vaak om een alt-tekst. Vul die in. Heb je een bestaande website? Check elke afbeelding en voeg de alt-teksten toe.
Kleurcontrast
De eis voor niveau AA is een contrastratio van minimaal 4,5:1 voor normale tekst en 3:1 voor grote tekst (18pt of groter). Wat houdt dat concreet in?
Lichtgrijze tekst (#AAAAAA) op een witte achtergrond (#FFFFFF) heeft een ratio van ongeveer 2,3:1, te laag. Donkergrijze tekst (#666666) op wit heeft een ratio van 5,7:1, voldoende. Tekst moet voldoende contrast hebben met de achtergrond om leesbaar te zijn voor mensen met een visuele beperking.
Gebruik een gratis contrast-checker zoals de WebAIM Contrast Checker of de ingebouwde tool in Chrome DevTools. Voer je voor- en achtergrondkleuren in en kijk of ze voldoen. Voldoen ze niet? Kies een donkerder of lichter kleur totdat je boven 4,5:1 uitkomt.
Toetsenbordnavigatie
Ontkoppel je muis en probeer door je website te navigeren met alleen Tab, Shift+Tab, Enter en Spatie. Kom je overal? Mooi. Kom je ergens niet? Dan heb je een probleem.
Alle interactieve elementen (links, knoppen, formuliervelden, menu’s) moeten bereikbaar en bedienbaar zijn met alleen een toetsenbord. Een hamburgermenu dat alleen openklapt als je erop klikt met de muis, werkt niet voor toetsenbordgebruikers. Het moet ook openen als je erop navigeert met Tab en op Enter drukt.
Zorg ervoor dat alle interactieve elementen een zichtbare focus-indicator hebben en dat de tab-volgorde logisch is. Bezoekers navigeren met de Tab-toets en activeren met Enter of Spatie.
Duidelijke linkteksten
“Klik hier” of “Lees meer” is niet toegankelijk. Een schermlezer-gebruiker die door alle links op een pagina springt, hoort alleen een lijst met “klik hier, klik hier, klik hier”. Links moeten duidelijk maken waar ze naartoe leiden, zonder omringende context.
Fout: “Voor meer informatie over onze diensten, klik hier.” Goed: “Lees meer over onze diensten” of “Bekijk ons volledige dienstenaanbod”.
Zorg ervoor dat de linktekst zelf beschrijvend is. Maak van “lees meer” iets als “Lees meer over WCAG richtlijnen”. Controleer alle links op je site.
Formulieren en foutmeldingen
Een label “Naam” boven een invoerveld is goed. Geen label, alleen een placeholder “Vul je naam in”, is niet toegankelijk. Placeholders verdwijnen zodra je begint te typen, en schermlezer-gebruikers horen ze soms niet.
Foutmeldingen moeten specifiek aangeven wat er mis is en hoe het op
te lossen. “Ongeldige invoer” is te vaag, beter is “Je telefoonnummer
mag alleen cijfers bevatten”. Elk formulierveld moet een
<label>-element hebben.
Test je formulier door het bewust met fouten in te vullen. Gebruik HTML5-validatie en aangepaste foutmeldingen die de gebruiker helpen.
Wat is WCAG-compliance? Tools en methoden
Hoe weet je of je website voldoet aan de WCAG richtlijnen? Je kunt beginnen met gratis geautomatiseerde tools die een eerste scan uitvoeren.
Gratis tools om mee te beginnen:
- WAVE (WebAIM): Een browser-extensie die je pagina analyseert en toegankelijkheidsproblemen markeert.
- Lighthouse (in Chrome DevTools): Ingebouwd in Chrome, voert een audit uit op toegankelijkheid, performance en SEO. Geeft een score en verbeterpunten.
- axe DevTools: Een andere browser-extensie met gedetailleerde uitleg per issue.
Geautomatiseerde tools vinden ongeveer 30% van alle toegankelijkheidsproblemen, vooral technische zaken zoals ontbrekende alt-teksten, contrastfouten, of verkeerde HTML-structuur. Maar ze missen veel. Of een alt-tekst zinvol is, of de tab-volgorde logisch is, of de taal begrijpelijk is, dat vereist menselijke beoordeling.
Handmatige tests die je zelf kunt doen:
- Toetsenbord-navigatie: Ontkoppel je muis en probeer je site te gebruiken met alleen Tab, Shift+Tab, Enter en Spatie. Kom je overal? Is de volgorde logisch?
- Schermlezer testen: Download een gratis schermlezer zoals NVDA (Windows) of gebruik VoiceOver (Mac/iOS). Navigeer door je site met de schermlezer actief en luister hoe het klinkt. Begrijp je wat er gebeurt?
Als je website groot en complex is, of als je wettelijk verplicht bent aan WCAG te voldoen, is een professionele audit aan te raden. Een expert voert handmatige tests uit, simuleert het gebruik met hulpmiddelen en geeft een rapport met prioriteiten. Budget-indicatie: een audit voor een gemiddelde MKB-website kost tussen de €1.500 en €5.000.
Eerste stappen naar een toegankelijke website
Je hoeft niet alles tegelijk op te lossen. Elke verbetering telt. Begin met deze stappen.
Begin met WAVE of Lighthouse. Voer een scan uit op je homepage en een paar belangrijke subpagina’s (je contactpagina, een productpagina, een blogpost). Noteer de gevonden problemen.
Veel toegankelijkheidsproblemen zijn snel opgelost. Voeg alt-teksten toe aan afbeeldingen zonder beschrijving. Verbeter kleurcontrast waar nodig. Vervang vage linkteksten (“klik hier”) door beschrijvende teksten. Controleer of formulieren duidelijke labels hebben. Deze snelle verbeteringen kosten weinig tijd, maar maken een groot verschil.
Navigeer door je site zonder muis. Noteer waar je vastloopt of waar de volgorde onduidelijk is. Bespreek dit met je webdeveloper of pas het zelf aan als je technisch onderlegd bent.
Voor sommige organisaties is een toegankelijkheidsverklaring wettelijk verplicht, maar het is ook een goed signaal naar bezoekers. In zo’n verklaring leg je uit in hoeverre je site toegankelijk is, welke bekende problemen er nog zijn, en hoe bezoekers contact kunnen opnemen als ze problemen tegenkomen.
Toegankelijkheid is geen eenmalig project, maar onderdeel van je reguliere onderhoud. Neem het mee in je designproces en train je contentmakers om alt-teksten en heldere taal te gebruiken.
Perfectie is niet het doel. Begin klein, bouw het op, en zie toegankelijkheid als een investering in je website.
Veelgestelde vragen over wat is wcag
Wat is WCAG in het kort?
WCAG staat voor Web Content Accessibility Guidelines. Het zijn internationale richtlijnen die beschrijven hoe je digitale content toegankelijk maakt voor mensen met een beperking. De meest recente versie is WCAG 2.2.
Wat is WCAG-compliance en is het verplicht?
WCAG-compliance betekent dat je website voldoet aan de WCAG-richtlijnen. Voor overheidsinstanties is dit verplicht. Voor commerciele bedrijven wordt het vanaf 2025 steeds vaker wettelijk vereist via de European Accessibility Act.
Wat is WCAG niveau AA?
WCAG niveau AA is de meest gehanteerde standaard voor digitale toegankelijkheid. Het omvat de basis (niveau A) plus aanvullende eisen voor kleurcontrast, tekstgrootte en navigatie. De meeste wetgeving vereist minimaal WCAG AA.
Conclusie
WCAG richtlijnen zijn geen ondoorgrondelijk web van regels, maar een praktische leidraad om je website toegankelijk te maken voor iedereen. Of je nu wettelijk verplicht bent of dat je het doet voor het grotere bereik en betere SEO, de business case is sterk.
Je hoeft niet alles in één keer aan te pakken. Begin met de basis: scan je site, los de grootste problemen op en test met je toetsenbord. Digitale toegankelijkheid maakt je website beter voor iedereen die hem bezoekt.
Hulp nodig bij het implementeren van de WCAG richtlijnen op jouw website? Of wil je weten hoe jouw site ervoor staat? Neem contact op met Redfactory. We helpen je graag verder met praktische stappen naar een toegankelijke website.