Wat is een prompt? Uitleg en tips voor zakelijk gebruik van AI

De eerste keer dat je ChatGPT opent, staar je naar een leeg tekstvak. “Message ChatGPT” staat er. En dan typ je iets als “schrijf een tekst over onze diensten” en het resultaat is… meh. Generiek, vlak, onbruikbaar.

Het probleem zit niet in de AI. Het probleem zit in je prompt.

Wat me opvalt is dat veel ondernemers AI afdoen als “nog niet goed genoeg” na precies die ervaring. Ze proberen het een keer, krijgen een matig resultaat en concluderen dat het niks is. Terwijl het verschil tussen een slechte en goede prompt vergelijkbaar is met het verschil tussen “maak iets lekkers” zeggen tegen een kok versus een gedetailleerd recept overhandigen. Dezelfde kok, compleet ander resultaat.

In dit artikel leg ik uit wat een prompt is, hoe je ze schrijft die echt werken, en deel ik concrete voorbeelden voor zakelijk gebruik.

Wat is een prompt precies?

Een prompt is de instructie die je geeft aan een AI-systeem. Het is je input: de tekst die je typt in het tekstvak van ChatGPT, Claude, Gemini of een andere AI-tool. Op basis van die prompt genereert de AI een antwoord.

Het woord “prompt” komt oorspronkelijk uit de theaterwereld. Daar is de souffleur degene die acteurs hun tekst influistert als ze die vergeten. In de IT werd de term al langer gebruikt voor de commandoregel: die knipperende cursor die wacht op je invoer. In de context van AI heeft het een vergelijkbare betekenis: het is jouw startschot voor het systeem.

Maar een prompt is meer dan een simpele vraag. Het is de totale context die je de AI meegeeft. Dat kan een enkele zin zijn (“vertaal dit naar Engels”) of een uitgebreide instructie van meerdere alinea’s met voorbeelden, beperkingen en gewenst format.

Het is eigenlijk het stuurmechanisme van de AI. De AI heeft enorme hoeveelheden kennis tot zijn beschikking (het is getraind op een groot deel van het internet), maar zonder een goede prompt weet het niet wat je wilt. Een prompt stuurt de AI in de juiste richting.

Vergelijk het met een zoekopdracht in Google. Als je “schoenen” googelt, krijg je een miljoen resultaten. Als je “hardloopschoenen breed dames maat 39” zoekt, krijg je precies wat je nodig hebt. Met AI-prompts werkt het net zo: hoe specifieker, hoe beter het resultaat.

Er is een groeiend vakgebied ontstaan rond het schrijven van prompts: prompt engineering. Dat klinkt overdreven, maar het is logisch. Naarmate AI-tools krachtiger worden, wordt het vermogen om ze effectief aan te sturen steeds waardevoller. Het is een vaardigheid die je kunt leren, niet een talent waarmee je geboren moet worden.

Hoe werkt een prompt?

Om te begrijpen waarom de ene prompt beter werkt dan de andere, helpt het om globaal te snappen wat er onder de motorkap gebeurt.

Generatieve AI-modellen zoals GPT-4 en Claude zijn getraind om het volgende woord in een zin te voorspellen. Dat doen ze op basis van patronen in de enorme hoeveelheid tekst waarmee ze getraind zijn. Jouw prompt is het startpunt van die voorspelling. De AI “leest” je prompt en genereert woord voor woord een antwoord dat statistisch waarschijnlijk past bij de context die je hebt gegeven.

Dat verklaart een paar dingen:

Waarom specifieke prompts beter werken. Als je schrijft “schrijf een tekst”, kan de AI duizenden kanten op. De waarschijnlijkheidsverdeling is breed. Als je schrijft “schrijf een productbeschrijving van 150 woorden voor een ergonomische bureaustoel, gericht op thuiswerkers die last hebben van rugklachten”, dan is het speelveld veel kleiner. De AI kan nauwkeuriger voorspellen wat je wilt.

Waarom voorbeelden helpen. Als je de AI een voorbeeld geeft van het gewenste resultaat, verschuif je de statistische patronen richting dat type output. Dit heet “few-shot prompting”: je geeft een paar voorbeelden en de AI volgt het patroon.

Waarom de AI soms “hallucineert.” Omdat de AI woorden voorspelt op basis van waarschijnlijkheid, kan het overtuigend klinkende onzin produceren. Het model weet niet wat “waar” is. Het weet wat “waarschijnlijk” is gegeven de context. Dat is een belangrijk verschil.

Een goede prompt bevat meestal deze elementen:

1. Rol. Wie is de AI in dit gesprek? “Je bent een ervaren copywriter gespecialiseerd in B2B-marketing.”
2. Taak. Wat moet de AI doen? “Schrijf drie varianten van een LinkedIn-post.”
3. Context. Welke achtergrondinformatie heeft de AI nodig? “Ons bedrijf levert CRM-implementaties aan MKB-bedrijven in de bouw.”
4. Format. Hoe moet het resultaat eruitzien? “Maximaal 200 woorden per variant, informele toon, eindigend met een vraag.”
5. Beperkingen. Wat moet de AI vermijden? “Geen jargon, geen superlatieven, geen uitroeptekens.”

Niet elke prompt heeft al deze elementen nodig. Voor een simpele vertaling volstaat “Vertaal naar het Duits: [tekst].” Maar voor complexere taken maakt elke extra context het resultaat beter.

Waarom zijn goede prompts belangrijk voor bedrijven?

De kwaliteit van je prompts bepaalt direct de bruikbaarheid van AI-output. En daarmee bepaalt het hoeveel tijd AI je bespaart of juist kost.

Laat me dat illustreren. Een marketingmanager die een blogpost wil laten schrijven door AI met de prompt “schrijf een blog over onze nieuwe dienst” krijgt een generiek verhaal dat misschien 30% bruikbaar is. Die persoon besteedt vervolgens een uur aan herschrijven. Netto tijdsbesparing: minimaal. Misschien zelfs negatief.

Dezelfde marketingmanager met de prompt: “Schrijf een blogpost van 800 woorden over onze nieuwe dienst [specifieke dienst]. Doelgroep: HR-managers bij bedrijven met 50-200 medewerkers. Tone of voice: professioneel maar toegankelijk. Structuur: probleem-oplossing-bewijs. Gebruik dit klantvoorbeeld: [voorbeeld]. Vermijd: jargon, generieke claims, superlatieven.” Die prompt levert een tekst op die 70-80% bruikbaar is. Een half uur redactie en het is klaar.

Het verschil in productiviteit is enorm. Vermenigvuldig dat met alle medewerkers die dagelijks AI gebruiken en het wordt snel een serieus bedrijfsbelang.

Bedrijven die systematisch werken aan hun promptkwaliteit zien meetbare resultaten:

• Minder iteraties. In plaats van 4-5 keer heen en weer met de AI, heb je met een goede prompt vaak genoeg aan 1-2 rondes.
• Consistentere output. Vooral relevant als meerdere teamleden AI gebruiken. Met gedeelde prompttemplates krijg je uniformere resultaten.
• Minder fouten. Een prompt die expliciet zegt “controleer alle genoemde feiten” of “als je het niet zeker weet, zeg dat dan” vermindert het risico op hallucinaties.

Er zit een grens aan. Hoe goed je prompt ook is, de AI kan geen kennis verzinnen die het niet heeft. Voor heel specialistische of recente informatie moet je de context zelf aanleveren. Dat is niet een beperking van je prompt, maar van het model. Wees je daar bewust van, vooral bij juridische of medische content. Bekijk ook ons artikel over AI-automatisering voor meer over het effectief inzetten van AI-tools.

Prompts in de praktijk: voorbeelden voor MKB-bedrijven

Hier worden prompts pas echt waardevol. Ik deel vier concrete voorbeelden die je morgen kunt gebruiken.

Voorbeeld 1: Klantenservice-mails beantwoorden

Slechte prompt: “Beantwoord deze klantmail.”

Goede prompt: “Je bent een klantenservicemedewerker van [bedrijfsnaam], een leverancier van kantoormeubelen. Een klant mailt dat zijn bureaustoel na 3 maanden al piept. Schrijf een empathisch antwoord van maximaal 150 woorden. Bied een oplossing aan (kosteloos ophalen en vervangen binnen onze garantie van 2 jaar). Toon begrip, maar wees niet kruiperig. Onderteken met ‘Met vriendelijke groet, Team [bedrijfsnaam]’.”

Het verschil zit in de context. De AI weet nu wie je bent, wat het probleem is, welke oplossing je kunt bieden en welke toon je verwacht. Het antwoord is direct bruikbaar met minimale aanpassing.

Voorbeeld 2: Productbeschrijvingen voor een webshop

Slechte prompt: “Schrijf productbeschrijvingen voor mijn webshop.”

Goede prompt: “Schrijf een productbeschrijving voor onderstaand product. Format: eerst een pakkende zin van max 15 woorden, dan 3 bullet points met voordelen (niet features), dan een alinea van 50-80 woorden. Toon: nuchter, geen superlatieven, focus op praktisch nut. Doelgroep: zelfstandig professionals die thuiswerken. Product: [specificaties invoegen].”

Voor webshops met honderden producten is dit een enorme tijdsbesparing. Maak een prompttemplate en pas alleen de productspecificaties aan. Consistent resultaat, fractie van de tijd. Combineer dit met je SEO-strategie door relevante zoektermen in je prompt te verwerken.

Voorbeeld 3: Vergadernotities samenvatten

Slechte prompt: “Vat deze vergadering samen.”

Goede prompt: “Hieronder staan de ruwe notities van onze teamvergadering van vandaag. Maak een samenvatting met deze structuur: (1) Besluiten genomen, (2) Actiepunten met verantwoordelijke persoon en deadline, (3) Openstaande vragen die volgende week besproken moeten worden. Houd het kort: maximaal 300 woorden totaal. Als iets onduidelijk is in de notities, markeer het met [ONDUIDELIJK] in plaats van zelf een aanname te doen. Notities: [plak notities].”

Die laatste zin is goud waard. Door de AI expliciet te instrueren om onzekerheden te markeren in plaats van dingen te verzinnen, vermijd je het risico dat er actiepunten in je samenvatting staan die niemand heeft afgesproken.

Voorbeeld 4: Een offerte-template personaliseren

Slechte prompt: “Schrijf een offerte.”

Goede prompt: “Herschrijf de inleiding van onderstaande standaard-offerte zodat het aansluit bij deze specifieke klant. Klantinfo: [branche, bedrijfsgrootte, specifiek probleem dat ze noemden in het gesprek]. Gebruik de klantinfo om de inleiding persoonlijk te maken. Maximaal 150 woorden. Behoud de professionele toon van het origineel. Originele offerte-inleiding: [tekst invoegen].”

Dit bespaart verkopers 15-20 minuten per offerte. Bij een team dat 10 offertes per week stuurt, is dat 3 uur per week. Per maand 12 uur. Per jaar 150 uur. Dat zijn bijna 4 werkweken.

Prompts schrijven voor MKB: waar begin je?

Je hoeft geen prompt-expert te worden. Begin met deze vijf principes en je bent al verder dan 90% van de AI-gebruikers.

Principe 1: Wees specifiek over het gewenste resultaat. Niet “schrijf iets over marketing” maar “schrijf een LinkedIn-post van 200 woorden over waarom lokale bedrijven moeten investeren in online zichtbaarheid.” Hoe concreter je vraag, hoe bruikbaarder het antwoord.

Principe 2: Geef context mee. De AI weet niet wie je bent, wat je bedrijf doet of wie je doelgroep is. Vertel het. “Ons bedrijf is een HR-adviesbureau met 8 medewerkers, gericht op MKB-bedrijven in de technische sector.” Die ene zin verandert de hele output.

Principe 3: Geef een voorbeeld. Als je een bepaalde stijl of format wilt, laat het zien. “Hier is een voorbeeld van hoe onze nieuwsbrief eruitziet: [voorbeeld]. Schrijf de volgende editie in dezelfde stijl.” Few-shot prompting werkt verbluffend goed.

Principe 4: Bouw een bibliotheek. Maak een gedeeld document met prompttemplates voor terugkerende taken. Klantenservice-antwoorden, social media posts, vergadersamenvattingen, productbeschrijvingen. Elke medewerker kan die templates gebruiken en aanpassen. Dat levert consistente kwaliteit op.

Principe 5: Itereer. Je eerste prompt is zelden perfect. Kijk naar het resultaat en verfijn. “Dit is goed, maar maak het 30% korter en voeg een concreet voorbeeld toe.” AI-tools onthouden de context van het gesprek, dus je kunt doorwerken zonder alles opnieuw te typen.

Tip: houd rekening met privacy en de AVG als je klantgegevens in prompts verwerkt. Gebruik geen echte namen of herkenbare gegevens in AI-tools die je data opslaan. Lees ook ons artikel over AI-strategie voor MKB voor een breder kader.

Veelgestelde vragen over prompts

Wat is prompt engineering?

Prompt engineering is de systematische aanpak om effectieve prompts te schrijven voor AI-systemen. Het gaat verder dan “een goede vraag stellen.” Het omvat technieken als chain-of-thought prompting (de AI stapsgewijs laten redeneren), few-shot learning (voorbeelden meegeven) en het structureren van complexe taken in deelprompts. Het is een vaardigheid die je leert door te oefenen.

Werkt dezelfde prompt in elke AI-tool?

Grotendeels wel, maar er zijn verschillen. ChatGPT, Claude en Gemini reageren net iets anders op dezelfde prompt. Claude is over het algemeen voorzichtiger en eerlijker over onzekerheid. ChatGPT is soms creatiever maar neemt ook meer vrijheid. Het is slim om je belangrijkste prompttemplates in meerdere tools te testen en te kijken welke het beste resultaat geeft voor jouw specifieke toepassing.

Hoe lang moet een prompt zijn?

Zo lang als nodig, zo kort als mogelijk. Voor simpele taken volstaat een zin. Voor complexe taken kan een prompt een halve pagina zijn. De lengte is minder belangrijk dan de inhoud. Een prompt van 3 zinnen met de juiste context is beter dan een prompt van 20 zinnen met irrelevante informatie. Mijn vuistregel: als je het in een gesprek aan een collega zou vertellen, hoeveel context zou die dan nodig hebben?

Kan ik vertrouwelijke bedrijfsinfo in een prompt stoppen?

Dat hangt af van de tool en je configuratie. Bij de gratis versies van ChatGPT worden je gesprekken standaard gebruikt om het model te verbeteren. Bij betaalde versies kun je dat uitzetten. Er bestaan ook tools die je data volledig lokaal verwerken of via een API aanbieden met strikte dataverwerkingsovereenkomsten. Voor gevoelige gegevens: kies een tool met de juiste privacygaranties of anonimiseer de data voordat je die invoert.

Wat is het verschil tussen een prompt en een query?

Een query is een zoekopdracht: je vraagt om bestaande informatie. Een prompt is een instructie: je vraagt om nieuw gegenereerde output. Bij Google typ je een query (“openingstijden Albert Heijn”). Bij ChatGPT typ je een prompt (“schrijf een openingsalinea voor mijn nieuwsbrief over duurzaam ondernemen”). In de praktijk overlappen ze soms, want je kunt AI ook gewoon vragen stellen.

Hoe voorkom ik dat de AI onzin genereert?

Honderd procent voorkomen kun je niet. Maar je kunt het risico sterk verminderen. Geef de AI alle relevante feiten mee in de prompt (zodat het niet hoeft te gokken). Vraag expliciet om bronvermelding. Voeg toe: “Als je het antwoord niet zeker weet, zeg dat dan.” En controleer het resultaat altijd voordat je het gebruikt, vooral bij cijfers, namen en technische details.

Zijn er tools die me helpen betere prompts te schrijven?

Ja, er zijn prompt-bibliotheken en -generators, maar eerlijk gezegd heb je die niet nodig om te beginnen. De meest effectieve aanpak is het bijhouden van je eigen prompttemplates. Schrijf op welke prompts goed werkten, welke niet, en waarom. Na een paar weken heb je een persoonlijke toolkit die beter past bij jouw bedrijf dan welke generieke tool ook.

Meer informatie vind je bij OpenAI prompt engineering gids.

Kortom: Wat is een prompt is een vraag die steeds meer ondernemers stellen. Met de juiste kennis maak je betere beslissingen voor je bedrijf.

Conclusie

Een prompt is simpelweg de instructie die je aan een AI-tool geeft. Maar de kwaliteit van die instructie bepaalt het verschil tussen een AI die je frustreert en een AI die je uren per week bespaart.

De kern is niet ingewikkeld. Wees specifiek. Geef context. Laat voorbeelden zien. En itereer totdat het resultaat klopt. Dat is het hele geheim.

Begin volgende week met een concrete taak die je vaak doet: een type e-mail dat je regelmatig schrijft, een rapportformat dat je elke maand maakt, een type social media post. Schrijf er een goede prompt voor, test die een paar keer, en sla hem op. Binnen een maand heb je een verzameling prompttemplates die je team dagelijks gebruikt.

Wil je hulp bij het opzetten van AI-workflows en prompttemplates voor jouw team? Neem contact op met Red Factory voor persoonlijk advies.