Wat is een CMS? Vergelijking en keuzewijzer voor MKB

Je wilt je website bijwerken. Een nieuwe pagina toevoegen, een blogpost publiceren, een product wijzigen. Twintig jaar geleden moest je daarvoor een developer bellen die handmatig HTML-code aanpaste. Vandaag open je je CMS, typ je de tekst, upload je een afbeelding en klik je op “publiceren.” Klaar.

Een CMS, of Content Management Systeem, is de software waarmee je de inhoud van je website beheert zonder technische kennis. Het is het verschil tussen een website waar je afhankelijk bent van een ontwikkelaar voor elke wijziging, en een website die je zelf kunt bijhouden.

Maar “wat is een CMS” is niet de enige vraag. De vervolgvraag is minstens zo belangrijk: welk CMS past bij jouw bedrijf? Er zijn tientallen opties, van gratis open source systemen tot betaalde platforms die alles voor je regelen. De juiste keuze hangt af van je type website, je technische kennis, je budget en je groeiambities.

Wat is een CMS precies?

CMS staat voor Content Management System, in het Nederlands: contentmanagementsysteem. Het is software die je in staat stelt om de inhoud van je website te beheren via een visuele interface, zonder dat je code hoeft te schrijven.

In de kern doet elk CMS drie dingen:

1. Content aanmaken en bewerken. Je schrijft tekst in een editor die lijkt op een tekstverwerker. Je voegt afbeeldingen, video’s en links toe. Vaak via een visuele editor (WYSIWYG: What You See Is What You Get) of een blok-editor waar je elementen sleept en stapelt.

1. Content opslaan en organiseren. Het CMS slaat je content op in een database. Pagina’s, blogposts, producten, afbeeldingen. Alles krijgt een structuur: categorieen, tags, mappen. Je kunt zoeken, filteren en sorteren.

1. Content publiceren. Met een klik zet je content live. Het CMS genereert automatisch de HTML-pagina die bezoekers te zien krijgen. Je hoeft zelf geen code aan te raken.

Er zijn twee fundamenteel verschillende soorten CMS-platforms:

Open source CMS is software waarvan de broncode vrij beschikbaar is. Je download het, installeert het op je eigen hosting, en beheert alles zelf (of laat dat doen). WordPress is veruit het bekendste voorbeeld. Andere open source CMS-systemen zijn Joomla, Drupal en het nieuwere Ghost.

Voordelen: maximale flexibiliteit, volledige controle over je data, enorm ecosysteem van plugins en thema’s, geen vendor lock-in. Nadelen: je bent zelf verantwoordelijk voor updates, beveiliging en hosting. Het kan technischer zijn dan een hosted platform.

Hosted (SaaS) CMS is een platform dat alles voor je regelt: hosting, updates, beveiliging. Je betaalt een maandelijks abonnement en werkt via de browser. Shopify, Wix, Squarespace en Webflow zijn bekende voorbeelden.

Voordelen: geen technisch onderhoud, snelle start, klantenservice beschikbaar. Nadelen: minder flexibiliteit, maandelijkse kosten die oplopen bij groei, beperktere mogelijkheden voor maatwerkfunctionaliteit, en je data zit vast in het platform (vendor lock-in).

Er is ook een derde categorie: headless CMS. Hierbij is het CMS alleen de achterkant (waar je content beheert), terwijl de voorkant (wat bezoekers zien) apart wordt gebouwd. Dit geeft maximale vrijheid in design en techniek, maar vereist een developer voor de opzet. Contentful, Strapi en Sanity zijn voorbeelden. Dit is vooral relevant voor grotere organisaties of bedrijven met complexe technische eisen.

Hoe werkt een CMS?

De werking van een CMS is voor de gebruiker eenvoudig, achter de schermen complexer. Hier is wat er gebeurt als je een blogpost publiceert.

Aan de voorkant (wat jij doet):

Je logt in op het CMS-dashboard. Je klikt op “Nieuwe post.” Een editor opent. Je typt je titel, je tekst, je voegt afbeeldingen in. Je selecteert een categorie, voegt tags toe, schrijft een meta description voor SEO. Je klikt op “Publiceren.”

Achter de schermen (wat het CMS doet):

Het CMS slaat je content op in een database. Titels, tekst, afbeeldingen, metadata: alles wordt gestructureerd opgeslagen. Wanneer een bezoeker de pagina opvraagt, haalt het CMS de content uit de database, combineert die met een template (het ontwerp van je pagina), en genereert de HTML-pagina die de browser van de bezoeker toont.

Dit scheidingsprincipe (content los van design) is een van de krachtigste aspecten van een CMS. Het betekent dat je je hele website-ontwerp kunt veranderen zonder je content opnieuw te hoeven invoeren. En het betekent dat een content-redacteur kan publiceren zonder iets van design of code te hoeven weten.

Templates en thema’s bepalen hoe je site eruitziet. Een thema is een pakket van templates, stylesheets en soms JavaScript dat het visuele ontwerp van je website vormt. Bij WordPress kies je een thema en pas je het aan via de customizer. Bij Shopify kies je een template uit de theme store. Bij Webflow ontwerp je visueel, zonder vooraf gedefinieerd thema.

Plugins en extensies breiden de functionaliteit uit. Een basis-CMS kan pagina’s publiceren. Met plugins voeg je contactformulieren toe, SEO-tools, e-commerce functionaliteit, meertaligheid, beveiligingsmaatregelen of koppelingen met andere systemen via API’s. WordPress heeft meer dan 60.000 plugins. Shopify heeft een uitgebreide app store. Het is krachtig, maar ook een punt van aandacht: te veel plugins vertragen je site en vergroten het risico op conflicten.

Gebruikersbeheer is een ander standaardonderdeel. Je kunt meerdere gebruikers aanmaken met verschillende rechten: een hoofdbeheerder die alles kan, een redacteur die content kan publiceren, een auteur die alleen kan schrijven. Handig als je met een team aan je website werkt.

Waarom is een CMS belangrijk voor bedrijven?

Het korte antwoord: onafhankelijkheid. Met een CMS ben je niet afhankelijk van een developer voor elke tekstwijziging, elk nieuw blogartikel of elke prijsupdate. Die onafhankelijkheid vertaalt zich direct in snelheid en kostenbesparing.

Snelheid van publiceren. Zonder CMS kost het bijwerken van je website minimaal een e-mail naar je developer, wachttijd, en kosten per uur. Met een CMS publiceer je zelf in minuten. Als je een tijdgevoelige aanbieding hebt, een nieuwsbericht of een seizoenspagina, is dat verschil groot.

Kostenbesparing op de lange termijn. Een developer inschakelen voor tekstwijzigingen kost 50-150 euro per uur. Als je maandelijks vijf wijzigingen hebt, is dat 250-750 euro per maand. Met een CMS doe je die wijzigingen zelf. De investering in een goed CMS betaalt zich terug zodra je regelmatig content publiceert.

SEO vereist regelmatige content. Google beloont websites die regelmatig nieuwe, relevante content publiceren. Een blog, FAQ-updates, nieuwe landingspagina’s. Zonder CMS is dat logistiek lastig. Met een CMS is het een kwestie van schrijven en publiceren. Lees meer over SEO-strategie in onze gids SEO voor MKB.

Schaalbaarheid. Een goed CMS groeit mee met je bedrijf. Begin je met vijf pagina’s en groei je naar vijfhonderd? Een CMS handelt dat probleemloos af. Wil je een webshop toevoegen? Bij veel CMS-systemen is dat een plugin of module verwijderd.

De eerlijke nuancering: een CMS is geen wondermiddel. Het vereist een initiele investering in opzet en design. Je moet leren hoe het werkt (al is de leercurve bij de meeste systemen kort). En je bent verantwoordelijk voor het onderhoud, tenzij je dat uitbesteedt. Maar voor vrijwel elk bedrijf met een website wegen de voordelen ruimschoots op tegen de nadelen.

CMS in de praktijk: vergelijking voor MKB

WordPress: de alleskunner

WordPress drijft ongeveer 43% van alle websites wereldwijd. Het is open source, gratis te gebruiken (je betaalt alleen voor hosting, thema en eventuele premium plugins), en er is voor vrijwel elke functionaliteit een plugin beschikbaar.

Geschikt voor: bedrijfswebsites, blogs, webshops (via WooCommerce), portfoliosites. Eigenlijk bijna alles. De flexibiliteit is het grootste pluspunt.

Kosten: hosting 5-50 euro per maand, een goed thema 50-100 euro eenmalig, premium plugins 0-200 euro per jaar. Professionele opzet door een bureau: 2.000-10.000 euro.

Let op: WordPress vereist regelmatige updates van de core, thema’s en plugins. Verwaarlozing hiervan is een beveiligingsrisico. Reken op 1-2 uur per maand aan onderhoud, of besteed het uit voor 50-150 euro per maand.

Shopify: de e-commerce specialist

Shopify is gebouwd voor webshops. Producten toevoegen, betalingen verwerken, voorraad beheren en verzendingen regelen: alles is ingebouwd. Je hoeft je niet bezig te houden met hosting of beveiliging.

Geschikt voor: webshops van elk formaat, van 10 tot 10.000 producten. Minder geschikt voor content-rijke sites of bedrijven die geen producten verkopen.

Kosten: 36-384 euro per maand, plus transactiekosten van 0,5-2% tenzij je Shopify Payments gebruikt. Apps uit de Shopify App Store kosten vaak 10-100 euro per maand extra.

Webflow: de designer’s choice

Webflow combineert een visuele website-builder met CMS-functionaliteit. Je ontwerpt je site visueel (alsof je in Figma of Photoshop werkt) en het systeem genereert schone HTML en CSS. Ideaal als je een uniek design wilt zonder de beperkingen van templates.

Geschikt voor: bedrijfswebsites en portfoliosites waar design belangrijk is. Minder geschikt voor grote webshops of complexe applicaties.

Kosten: 14-39 euro per maand voor de CMS-functionaliteit. Professionele opzet: 3.000-15.000 euro.

Wix en Squarespace: de eenvoudige opties

Beide zijn drag-and-drop website-builders met ingebouwde CMS-functionaliteit. De drempel is zeer laag: je kiest een template, past het aan en publiceert. Ideaal voor ondernemers die snel online willen zijn zonder technische kennis.

Geschikt voor: eenvoudige bedrijfssites, portfolio’s, kleine webshops. Minder geschikt voor complexe sites of bedrijven die maximale controle en flexibiliteit willen.

Kosten: 12-35 euro per maand.

De beperking: minder flexibiliteit dan WordPress of Webflow. Maatwerkfunctionaliteit is lastiger. En je data zit vast in het platform. Migreren naar een ander systeem is complex.

CMS kiezen: waar begin je?

De keuze voor een CMS is een beslissing die je de komende jaren dagelijks raakt. Neem er de tijd voor.

Stap 1: Bepaal je type website. Wat is het primaire doel? Een bedrijfswebsite met informatie over je diensten? WordPress of Webflow. Een webshop? Shopify of WooCommerce. Een blog met af en toe een dienstenpagina? WordPress. Een simpele one-pager? Wix of Squarespace volstaat.

Stap 2: Inventariseer je technische kennis. Ben je technisch aangelegd of heb je een developer in je team? Dan zijn WordPress en Webflow goede opties die maximale flexibiliteit bieden. Wil je zo min mogelijk technisch gedoe? Shopify, Wix of Squarespace nemen het meeste uit handen.

Stap 3: Denk aan groei. Waar wil je over twee jaar staan? Als je nu een eenvoudige site nodig hebt maar verwacht te groeien naar een uitgebreide webshop met 500 producten, kies dan nu al een platform dat dat aankan. Migreren is altijd duurder dan goed beginnen.

Stap 4: Bereken de totale kosten. Niet alleen de maandelijkse licentie, maar ook hosting, thema’s, plugins, setup door een bureau, en maandelijks onderhoud. WordPress is “gratis” maar de totale kosten voor een professionele site zijn 2.000-8.000 euro initieel plus 50-200 euro per maand. Shopify kost 36+ euro per maand maar bevat hosting en beveiliging.

Stap 5: Test voordat je kiest. De meeste CMS-platforms bieden gratis trials. Maak een testsite aan in twee of drie platforms die je overweegt. Probeer de basistaken: een pagina aanmaken, een afbeelding toevoegen, de navigatie wijzigen. Het platform dat het prettigst aanvoelt, is waarschijnlijk de beste keuze voor jou.

Veelgestelde vragen over CMS

Kan ik mijn CMS later wisselen? Ja, maar het is arbeidsintensief. Content migreren, design opnieuw opbouwen, URL’s redirecten, SEO behouden. Reken op 20-80 uur werk, afhankelijk van de grootte van je site. Voorkom dit door bij de eerste keuze al na te denken over je toekomstige behoeften.

Is WordPress veilig? WordPress zelf is goed beveiligd, mits je het up-to-date houdt. Beveiligingsproblemen ontstaan vrijwel altijd door verouderde plugins, zwakke wachtwoorden of goedkope hosting. Met regelmatige updates, een beveiligingsplugin en goede hosting is WordPress net zo veilig als elk ander platform.

Heb ik een developer nodig voor een CMS? Voor de dagelijkse content-updates niet. Daarvoor is het CMS ontworpen. Voor de initiele opzet (design, configuratie, technische SEO) is een developer of bureau aan te raden, tenzij je kiest voor een heel eenvoudige Wix- of Squarespace-site. Voor maatwerkfunctionaliteit (specifieke koppelingen, custom features) heb je altijd een developer nodig.

Wat is het verschil tussen WordPress.org en WordPress.com? WordPress.org is de open source software die je zelf downloadt en op je eigen hosting installeert. WordPress.com is een hosted dienst van het bedrijf achter WordPress, vergelijkbaar met Wix of Squarespace. WordPress.org biedt volledige controle en flexibiliteit. WordPress.com is eenvoudiger maar beperkter. Voor serieuze bedrijfswebsites is WordPress.org vrijwel altijd de betere keuze.

Hoeveel kost een website met een CMS? Een eenvoudige bedrijfssite op WordPress: 1.500-5.000 euro eenmalig, 20-100 euro per maand aan hosting en onderhoud. Een webshop op Shopify: 0-5.000 euro eenmalig setup, 36-384 euro per maand. Een op maat ontworpen site in Webflow: 3.000-15.000 euro eenmalig, 14-39 euro per maand. Doe-het-zelf op Wix of Squarespace: 0-500 euro eenmalig, 12-35 euro per maand.

Heeft mijn CMS invloed op mijn SEO? Ja. Sommige CMS-systemen zijn SEO-vriendelijker dan andere. WordPress met de Yoast SEO-plugin biedt uitgebreide SEO-controle. Webflow heeft goede ingebouwde SEO-tools. Wix en Squarespace zijn de afgelopen jaren sterk verbeterd maar bieden minder flexibiliteit. Het CMS bepaalt niet je ranking, maar het bepaalt wel hoe makkelijk het is om je site te optimaliseren.

Kan ik meerdere talen gebruiken in een CMS? Ja, bij de meeste CMS-systemen. WordPress heeft plugins als WPML en Polylang voor meertaligheid. Shopify ondersteunt meerdere talen native. Webflow biedt een localization feature. Wix en Squarespace bieden basale meertalige opties. De complexiteit hangt af van het aantal talen en de hoeveelheid content.

Meer informatie vind je bij Gartner over CMS.

Kortom: Wat is een cms is een vraag die steeds meer ondernemers stellen. Met de juiste kennis maak je betere beslissingen voor je bedrijf.

Conclusie

Een CMS is het fundament van je online aanwezigheid. Het bepaalt hoe makkelijk je content kunt publiceren, hoe flexibel je website is en hoeveel je investeert in onderhoud. De juiste keuze bespaart je jarenlang tijd en geld. De verkeerde keuze kost je een dure migratie over twee jaar.

Neem de tijd om je opties te verkennen. Begin met je behoeften, niet met het platform. Bepaal wat je website nu moet doen en wat het over twee jaar moet kunnen. Test twee of drie opties. En kies het platform dat het beste past bij jouw situatie, niet het platform dat het populairst is.

Wil je hulp bij het kiezen en opzetten van het juiste CMS voor jouw bedrijf? Neem contact op met Red Factory voor persoonlijk advies.