Heb je wel eens geprobeerd een website te gebruiken op je telefoon terwijl je buiten in de zon stond? Of formulieren in te vullen met een gebroken arm? Dan heb je ervaren wat miljoenen mensen dagelijks meemaken.
Inhoudsopgave
- Wat betekent digitale toegankelijkheid eigenlijk?
- Wie heeft er baat bij toegankelijkheid website?
- Waarom is digitale toegankelijkheid belangrijk voor jouw bedrijf?
- WCAG richtlijnen: de standaard voor digitale toegankelijkheid
- Wet digitale toegankelijkheid: wat moet je weten?
- Concrete voorbeelden van digitale toegankelijkheid in de praktijk
- Hoe maak je jouw website digitaal toegankelijk? Eerste stappen
- Conclusie: toegankelijkheid loont
Digitale toegankelijkheid klinkt technisch, maar het gaat over iets simpels: ervoor zorgen dat iedereen jouw website kan gebruiken. En dat is niet alleen een kwestie van fatsoen — je sluit anders 20% van je potentiële klanten uit.
Deze gids legt uit wat digitale toegankelijkheid inhoudt, waarom het belangrijk is voor jouw bedrijf, en hoe je ermee aan de slag gaat.
Wat betekent digitale toegankelijkheid eigenlijk?
Digitale toegankelijkheid betekent dat je websites, apps en digitale diensten zo ontwerpt dat iedereen ze kan gebruiken. Ook mensen die slecht zien, geen muis kunnen bedienen, of geluiden niet kunnen horen.
Maar het gaat niet alleen om permanente beperkingen. Veel vaker draait het om alledaagse situaties.
Je vergeet je bril en worstelt met kleine lettertjes. Je hebt je pols gebroken en kunt geen muis meer gebruiken. Je scherm is slecht leesbaar in zonlicht omdat het contrast te laag is. Of je zit in een trein en kunt een video zonder ondertiteling niet volgen.
Deze voorbeelden laten zien dat toegankelijkheidsproblemen ons allemaal kunnen overkomen.
Een toegankelijke website houdt rekening met verschillende manieren waarop mensen online werken. Sommigen gebruiken een schermlezer die tekst voorleest. Anderen navigeren alleen met hun toetsenbord. Weer anderen hebben moeite met complexe zinnen of drukke layouts.
Het doel is dat al deze gebruikers hun doel kunnen bereiken, of dat nu informatie vinden is, een product kopen of contact opnemen met je bedrijf.
Je hoeft geen aparte “toegankelijke versie” te maken. Je ontwerpt je gewone website zo dat deze voor iedereen werkt. Vaak zijn de aanpassingen die dit vereist gewoon kenmerken van goed webdesign: duidelijke structuur, leesbare tekst, begrijpelijke navigatie.
Wie heeft er baat bij toegankelijkheid website?
De korte versie? Ongeveer 20% van je bezoekers. Of anders gezegd: één op de vijf potentiële klanten.
Dat zijn niet alleen mensen met een visuele beperking, al denken veel ondernemers daar als eerste aan. Het gaat om een veel bredere groep gebruikers die op verschillende manieren beperkt worden in het gebruik van digitale middelen.
Permanente, tijdelijke en situationele beperkingen
Beperkingen zijn niet alleen permanent. Je kunt ze verdelen in drie groepen.
Permanente beperkingen blijven altijd bestaan: blind of slechtziend zijn, doof of slechthorend, motorische problemen waardoor je geen muis kunt gebruiken, of cognitieve uitdagingen zoals dyslexie.
Voor deze groep is een toegankelijke website geen luxe maar een voorwaarde om überhaupt klant te kunnen worden. Een webshop zonder alt-teksten bij productfoto’s is onbruikbaar voor blinde gebruikers. Formulieren die alleen met een muis werken sluiten mensen met motorische beperkingen uit.
Tijdelijke beperkingen duren korter maar zijn net zo impactvol. Een gebroken arm, een oogontsteking, herstel na een operatie. Bijna iedereen maakt dit ooit mee. Toetsenbordnavigatie helpt niet alleen mensen die nooit een muis kunnen gebruiken, maar ook mensen die tijdelijk één hand missen.
Situationele beperkingen ontstaan door de context waarin je een website gebruikt. Je staat buiten en je scherm is slecht zichtbaar. Je zit in een trein zonder koptelefoon. Je draagt je kind en hebt één hand vrij. Je bent ouder en kleinere tekst wordt lastig.
Dit zijn geen randgevallen. Miljoenen mensen komen hier dagelijks mee in aanraking. Een website met goed kleurcontrast is beter leesbaar voor iedereen, niet alleen voor slechtzienden.
Tel alle groepen bij elkaar op en je komt uit op die 20%. Dat is geen niche-doelgroep. Dat is één op de vijf bezoekers die je nu mogelijk wegjaagt met een ontoegankelijke website.
Waarom is digitale toegankelijkheid belangrijk voor jouw bedrijf?
Als ondernemer heb je honderd dingen op je lijstje staan. Waarom zou digitale toegankelijkheid prioriteit krijgen?
Omdat het je bedrijf concreet oplevert. Meer klanten, betere vindbaarheid, minder juridisch gedoe.
Groter klantenbestand en hogere conversie
Die 20% van gebruikers met beperkingen vertaalt zich naar omzet. Neem een webshop met 10.000 bezoekers per maand, 2% conversie en een gemiddelde orderwaarde van €75. Dat is €15.000 omzet per maand.
Als 10% van je bezoekers afhaakt door toegankelijkheidsproblemen (en dat is conservatief gerekend), mis je €1.500 per maand. Of €18.000 per jaar.
Mensen met een beperking gaan vaker weg bij websites die ze niet kunnen gebruiken. Ze vertellen anderen ook over hun ervaring. Toegankelijkheid beïnvloedt je merkperceptie.
Een toegankelijke website werkt beter voor iedereen. Duidelijke foutmeldingen in formulieren verhogen conversie. Goed kleurcontrast maakt call-to-action knoppen opvallender. Logische structuur helpt gebruikers sneller vinden wat ze zoeken.
Betere vindbaarheid in zoekmachines
Veel WCAG-richtlijnen overlappen met SEO best practices. Google kan geen afbeeldingen “zien”, dus alt-teksten die je toevoegt voor screenreaders helpen Google ook begrijpen waar je afbeelding over gaat. Een duidelijke koppenstructuur helpt screenreader-gebruikers navigeren én geeft Google context over je content.
Snelle laadtijden zijn belangrijk voor gebruikers met beperkte bandbreedte. Google beloont ze ook in rankings. Mobiele toegankelijkheid overlapt met mobile-first indexing.
Een goed gestructureerde, semantisch correcte website is toegankelijker én beter vindbaar.
Minder juridisch risico
De Europese toegankelijkheidsrichtlijn verplicht sinds juni 2025 bepaalde sectoren tot toegankelijke digitale diensten: webshops, banken, vervoersbedrijven. De overheid moet al langer toegankelijke websites hebben.
Voor veel MKB-bedrijven geldt de verplichting niet direct. Maar de trend is duidelijk. Toegankelijkheid wordt steeds meer de norm. Het risico op klachten of negatieve publiciteit groeit.
Waar het om draait is niet angst voor boetes, maar klanttevredenheid. Je wilt niet dat potentiële klanten afhaken omdat ze jouw dienst niet kunnen gebruiken.
WCAG richtlijnen: de standaard voor digitale toegankelijkheid
WCAG staat voor Web Content Accessibility Guidelines. Het is de internationale standaard voor digitale toegankelijkheid, ontwikkeld door het W3C (World Wide Web Consortium).
In de praktijk zijn het concrete richtlijnen die je vertellen hoe je een website toegankelijk maakt. Zie het als een checklist.
De meest recente versie is WCAG 2.2, gepubliceerd in 2023. Deze versie voegt vooral richtlijnen toe voor mobiele toegankelijkheid en gebruikers met cognitieve beperkingen.
De vier WCAG-principes uitgelegd
WCAG is opgebouwd rond vier kernprincipes.
Waarneembaar betekent dat gebruikers de informatie en interface kunnen waarnemen. Afbeeldingen hebben tekstalternatieven voor blinde gebruikers. Video’s hebben ondertiteling voor dove gebruikers. Kleurcontrast is hoog genoeg zodat slechtzienden tekst kunnen lezen.
Een voorbeeld: een productfoto in een webshop heeft een alt-tekst “Blauwe hardloopschoen Nike Air Zoom Pegasus 40, zijaanzicht”. Een blinde gebruiker hoort deze beschrijving via een schermlezer en weet welk product dit is.
Bedienbaar gaat over interactie. Alle functionaliteit moet beschikbaar zijn via toetsenbord, want niet iedereen kan een muis gebruiken. Gebruikers krijgen genoeg tijd om content te lezen. Flitsende content wordt vermeden omdat dit epileptische aanvallen kan veroorzaken.
Een uitklapmenu moet werken met een muis, maar ook met de Tab-toets en Enter. Een formulier kun je invullen en versturen zonder ooit je muis aan te raken.
Begrijpelijk betekent dat informatie en bediening duidelijk zijn. Teksten zijn leesbaar. Formulieren geven duidelijke instructies. Foutmeldingen helpen je het probleem op te lossen.
Een slechte foutmelding zegt “Wachtwoord voldoet niet aan eisen.” Een goede foutmelding zegt “Je wachtwoord moet minimaal 8 tekens bevatten, met tenminste één hoofdletter en één cijfer.”
Robuust houdt in dat content werkt op verschillende apparaten, browsers en hulpmiddelen. Je code is schoon en semantisch correct, zodat screenreaders en andere hulptechnologieën hem kunnen interpreteren. Je website werkt niet alleen in Chrome op een laptop, maar ook voor iemand met een screenreader, verouderde browser of aangepaste lettergroottes.
Welk niveau is voor jou relevant?
WCAG kent drie niveaus: A, AA en AAA.
Niveau A is het minimum. Dit zijn basale eisen. Als je hier niet aan voldoet, is je website voor grote groepen onbruikbaar.
Niveau AA is de sweet spot. Dit vereist de meeste wetgeving. Het is realistisch haalbaar en verbetert toegankelijkheid flink zonder onredelijke kosten.
Niveau AAA is de hoogste standaard. Sommige criteria zijn zelfs onmogelijk te behalen voor bepaalde content. Dit niveau is alleen relevant voor specifieke toepassingen, zoals overheidsdiensten voor kwetsbare groepen.
Voor MKB-ondernemers is AA het doel. Je helpt het grootste deel van gebruikers met beperkingen zonder je hele website te moeten verbouwen.
Wet digitale toegankelijkheid: wat moet je weten?
De Europese Unie heeft in 2019 de Europese toegankelijkheidsrichtlijn (European Accessibility Act) aangenomen. Deze richtlijn verplicht bepaalde producten en diensten om digitaal toegankelijk te zijn.
In Nederland is dit geïmplementeerd in de Wet digitale toegankelijkheid. De deadline voor implementatie was juni 2025, al lopen sommige overgangsperiodes nog door tot 2030.
Voor wie geldt deze wetgeving?
Overheidsorganisaties zijn sinds 2020 verplicht om websites en apps toegankelijk te maken volgens WCAG 2.1 niveau AA. Dit geldt voor gemeenten, provincies, rijksoverheid, onderwijsinstellingen en zorginstellingen.
Voor de private sector is het genuanceerder. De wetgeving geldt voor bepaalde sectoren: e-commerce (webshops boven bepaalde omzetdrempels), banken en financiële dienstverleners, vervoersbedrijven, telefonie- en internetproviders, e-books en gerelateerde software.
Voor veel MKB-bedrijven valt je website formeel niet onder de verplichting. Een klein consultancybedrijf of lokale bakker hoeft wettelijk nog niet aan WCAG te voldoen.
Maar dat maakt toegankelijkheid niet irrelevant. Bewustzijn groeit. Consumenten verwachten dat websites werken. Het risico op reputatieschade neemt toe. En het kost je klanten als je website niet toegankelijk is.
Wetgeving is niet de reden om aan de slag te gaan. Het is bevestiging dat dit de richting is waarin de wereld beweegt.
Concrete voorbeelden van digitale toegankelijkheid in de praktijk
Wat betekent digitale toegankelijkheid in de praktijk? Hieronder vind je voorbeelden van toegankelijke versus ontoegankelijke elementen.
Toegankelijke tekstuele content
Alt-teksten voor afbeeldingen zijn tekstalternatieven die screenreaders voorlezen.
Slecht: <img src="product.jpg" alt="afbeelding">
Goed:
<img src="product.jpg" alt="Rode leren aktetas met twee compartimenten en verstelbare schouderriem">
De slechte alt-tekst vertelt niets. De goede geeft alle relevante informatie die ook visueel zichtbaar is. Iemand die de afbeelding niet kan zien weet precies wat er getoond wordt.
Decoratieve afbeeldingen krijgen een lege alt-tekst:
alt="". De screenreader slaat ze over. Gebruikers worden
niet lastiggevallen met “afbeelding, afbeelding, afbeelding” bij elk
decoratief icoontje.
Koppenstructuur helpt gebruikers navigeren. Screenreader-gebruikers kunnen van kop naar kop springen. Google gebruikt koppen om de structuur van je content te begrijpen. Gebruik één H1 per pagina en bouw logisch op met H2’s voor hoofdsecties en H3’s voor subsecties. Spring geen niveaus over.
Leesbare tekst betekent voldoende lettergrootte (minimaal 16px), voldoende regelafstand (minimaal 1.5) en niet te lange regels (maximaal 80 karakters). Kies een goed leesbaar lettertype. Decoratieve fonts zijn mooi voor een logo, maar lastig te lezen in lopende tekst.
Navigatie die voor iedereen werkt
Toetsenbordnavigatie is onmisbaar voor mensen die geen muis kunnen gebruiken. Test dit zelf: ga naar je website en probeer te navigeren zonder je muis aan te raken. Gebruik Tab om door links en knoppen te bewegen, Enter om te activeren, pijltjestoetsen waar relevant. Kom je ergens vast te zitten? Kun je menu’s niet openen? Kun je geen formulier versturen? Dan heb je een probleem.
Focus indicators laten zien waar je bent wanneer je met toetsenbord navigeert. Veel websites verwijderen de standaard blauwe omlijning omdat designers die “lelijk” vinden. Dat is een ramp voor toegankelijkheid. Je mag de focus indicator stylen, maar verwijder hem niet zonder alternatief.
Skip links laten toetsenbordgebruikers repetitieve content overslaan. Stel je voor dat je met Tab door een menu van 40 links moet voordat je bij de hoofdcontent komt. Bij elke pagina opnieuw. Een “spring naar hoofdinhoud” link bovenaan lost dit op.
Kleurcontrast moet hoog genoeg zijn. WCAG AA vereist minimaal 4.5:1 voor normale tekst en 3:1 voor grote tekst (18pt of groter). Een populaire designfout is lichtgrijze tekst op een witte achtergrond. Ziet er modern uit, maar is onleesbaar voor veel gebruikers. Ook in fel zonlicht verdwijnt zo’n tekst.
Ondertiteling bij video’s helpt dove gebruikers, maar ook mensen in een luide omgeving of mensen die geen geluid kunnen afspelen. YouTube genereert automatisch ondertitels, maar controleer de kwaliteit. Automatische ondertitels maken vaak fouten.
Duidelijke formulieren hebben labels die gekoppeld zijn aan velden, logische tabvolgorde en begrijpelijke foutmeldingen. “Er is een fout opgetreden” helpt niemand. “Het e-mailadres ontbreekt. Voer een geldig e-mailadres in, bijvoorbeeld naam@voorbeeld.nl” wel.
Geef aan welke velden verplicht zijn voordat iemand het formulier verstuurt. Een rode asterisk helpt, maar voeg ook “(verplicht)” toe in tekst. Kleurblinde gebruikers zien het verschil tussen rood en zwart mogelijk niet.
Hoe maak je jouw website digitaal toegankelijk? Eerste stappen
Waar begin je? Je hoeft niet alles in één keer te doen. Toegankelijkheid is een continu proces. Zelfs kleine verbeteringen maken verschil.
Een toegankelijkheidsaudit uitvoeren
Begin met begrijpen waar je nu staat. Welke toegankelijkheidsproblemen heeft je website?
Gratis geautomatiseerde tools helpen met een eerste screening: WAVE, Lighthouse (ingebouwd in Chrome), Axe DevTools. Deze tools scannen je pagina’s en vinden veel voorkomende problemen zoals ontbrekende alt-teksten, te laag kleurcontrast of ontbrekende labels.
Maar automatische tools vinden maar ongeveer 30% van problemen. Ze kunnen niet beoordelen of een alt-tekst zinvol is, alleen of er één aanwezig is. Ze kunnen niet testen of je website logisch werkt met toetsenbord.
Daarom heb je menselijke beoordeling nodig. Laat iemand met kennis van WCAG door je website lopen. Of betrek gebruikers met een beperking bij het testen. Zij ervaren wat wel en niet werkt.
Prioriteren: waar begin je?
Je vindt waarschijnlijk tientallen problemen. Hoe prioriteer je?
Focus op de pagina’s die het meest gebruikt worden: homepage, productpagina’s, contactformulier, betaalproces. Als die toegankelijk zijn, help je de meeste gebruikers.
Kijk naar ernst. Niveau A-issues gaan voor AA. Problemen die gebruikers volledig blokkeren gaan voor problemen die vervelend maar werkbaar zijn.
Begin met quick wins. Alt-teksten toevoegen is simpel. Kleurcontrast aanpassen ook. Dit geeft snel resultaat.
Grotere structurele problemen vergen meer werk: slecht opgebouwde formulieren, complexe navigatie die niet toetsenbordtoegankelijk is. Plan die in voor later.
Zie toegankelijkheid als onderdeel van elk nieuw project. Elk nieuw component bouw je direct toegankelijk. Zo voorkom je dat de achterstand groeit.
Conclusie: toegankelijkheid loont
Digitale toegankelijkheid gaat niet alleen om het “juiste” doen. Het gaat om slimmer ondernemen. Je bereikt meer klanten. Je website werkt beter. Je scoort hoger in Google. Je loopt minder juridisch risico.
Het hoeft niet perfect op dag één. Begin met een audit. Pak de grootste problemen aan. Betrek toegankelijkheid bij nieuwe ontwikkelingen.
Uiteindelijk bepalen je klanten of je website werkt. En één op de vijf heeft baat bij toegankelijkheid.
Wil je weten hoe toegankelijk jouw website is?
Bij Red Factory voeren we toegankelijkheidsaudits uit volgens WCAG 2.2 niveau AA. We beoordelen je website, geven concrete aanbevelingen, en helpen je met implementatie.
Neem contact op en ontdek hoe toegankelijkheid jouw website kan verbeteren.
