Je hebt er waarschijnlijk al van gehoord: vanaf juni 2025 wordt digitale toegankelijkheid wettelijk verplicht voor veel bedrijven in Europa. De European Accessibility Act (EAA) schrijft voor dat websites en apps aan WCAG AA moeten voldoen. Maar wat betekent dat eigenlijk voor jouw website?
Inhoudsopgave
- Wat is WCAG AA precies?
- Waarom WCAG AA het niveau is dat er toe doet
- WCAG 2.1 AA richtlijnen: de vier hoofdprincipes
- Wat niveau AA concreet betekent voor jouw website
- Hoe controleer je of je website WCAG AA-conform is?
- Praktische tips om WCAG AA te halen
- Veelgestelde vragen over WCAG AA
- Conclusie
Als je ooit de officiële WCAG-documentatie hebt opengeslagen, snap je de verwarring. Pagina’s vol technische criteria, nummercodes en specificaties die vooral voor developers zijn geschreven. Als ondernemer moet je begrijpen wat WCAG AA inhoudt. Niet alleen omdat het wettelijk verplicht wordt, maar ook omdat het je website bruikbaar maakt voor een veel grotere groep bezoekers.
In dit artikel leggen we uit wat WCAG AA precies is, waarom het het niveau is waar jouw website aan moet voldoen, en welke concrete eisen dat stelt. Geen technisch jargon, wel praktische informatie die je helpt om de juiste keuzes te maken.
Wat is WCAG AA precies?
WCAG staat voor Web Content Accessibility Guidelines. Het zijn internationale richtlijnen die beschrijven hoe je digitale content toegankelijk maakt voor iedereen, inclusief mensen met een beperking. Bijvoorbeeld bezoekers die slechtziend zijn, doof of hardhorend zijn, of die moeite hebben met een muis en alleen het toetsenbord gebruiken.
De richtlijnen zijn ontwikkeld door het World Wide Web Consortium (W3C), de organisatie die ook webstandaarden als HTML beheert. WCAG is geen wettelijk document op zich, maar wordt wel wereldwijd gebruikt als maatstaf voor digitale toegankelijkheid. In Europa vormt het de basis voor wetgeving zoals de EAA.
Wat WCAG ingewikkeld maakt, is dat het uit meer dan 75 succescriteria bestaat. Technische eisen waaraan content moet voldoen. Om dat beheersbaar te maken, zijn die criteria verdeeld over drie conformiteitsniveaus: A, AA en AAA. Elk niveau bouwt voort op het vorige.
Niveau AA is wat je zou kunnen noemen de sweet spot. Het combineert de basiseisen van niveau A met extra criteria die een website echt bruikbaar maken voor mensen met verschillende beperkingen. Technisch haalbaar voor de meeste organisaties, en tegelijk betekenisvol genoeg om impact te hebben.
De drie niveaus uitgelegd: A, AA en AAA
Niveau A is het minimum. Het zorgt dat je website in principe toegankelijk is, maar biedt weinig comfort. Stel je een website voor waar tekst wel voorgelezen kan worden door een screenreader, maar waar de navigatie verwarrend is en formulieren cryptische foutmeldingen geven. Niveau A alleen is niet genoeg om een website praktisch bruikbaar te maken.
Niveau AA voegt daar belangrijke verbeteringen aan toe. Het eist bijvoorbeeld dat tekst voldoende contrast heeft met de achtergrond, zodat slechtzienden het kunnen lezen. Dat video’s ondertitels hebben. Dat formulieren duidelijke labels en foutmeldingen tonen. AA maakt het verschil tussen “technisch toegankelijk” en “ook echt bruikbaar”. Je website moet bovendien volledig met een toetsenbord te bedienen zijn.
Niveau AAA gaat nog een stap verder, maar is voor de meeste websites praktisch niet haalbaar. Het stelt extreme eisen aan contrast (7:1 in plaats van 4,5:1) en vraagt om alternatieve weergaven van complexe teksten. AAA is bedoeld voor specifieke situaties, zoals websites van gezondheidsinstellingen waar levensreddende informatie op staat.
Voor de meeste bedrijven – en voor wetgeving – is AA de standaard. Het biedt een goed evenwicht tussen toegankelijkheid en praktische uitvoerbaarheid. Niveau A telt 30 succescriteria, AA voegt daar nog eens 20 aan toe, voor een totaal van 50 criteria waar je aan moet voldoen.
Waarom WCAG AA het niveau is dat er toe doet
Je komt niet om WCAG AA heen. Wetgeving, commerciële kansen, en het simpelweg goede om te doen zijn spelen hier allemaal een rol.
De European Accessibility Act (EAA) is de belangrijkste driver. Vanaf 28 juni 2025 moeten veel producten en diensten in de EU aan toegankelijkheidseisen voldoen. Voor websites en apps betekent dat: WCAG 2.1 niveau AA als minimum. De EAA heeft directe rechtskracht in alle EU-lidstaten, inclusief Nederland.
Voor Nederland geldt bovendien de Wet digitale overheid, die al vanaf 2020 verplicht dat overheidssites en -apps aan WCAG voldoen. Vanaf 2025 breiden de eisen zich uit naar veel meer sectoren via de EAA.
Als je zaken doet met de overheid of wil meedingen naar aanbestedingen, kom je WCAG AA al jaren tegen als harde eis. Vergeet bij een niet-toegankelijke website maar dat je de opdracht krijgt. Ook grote bedrijven vragen steeds vaker om toegankelijkheidsverklaringen van hun leveranciers. Het wordt onderdeel van de standaard due diligence.
Maar het gaat niet alleen om wet- en regelgeving. Er is ook een zakelijk argument. Ongeveer 15% van de wereldbevolking heeft een vorm van beperking. Dat zijn potentiële klanten die je website misschien nu niet kunnen gebruiken. Ouderen met verminderd gezichtsvermogen, mensen met RSI die geen muis kunnen bedienen, bezoekers met kleurenblindheid die je knoppen niet kunnen onderscheiden, of mensen met tijdelijke beperkingen zoals een gebroken arm.
Een toegankelijke website vergroot je bereik. Het verbetert vaak ook je SEO, omdat zoekmachines baat hebben bij veel van dezelfde zaken die screenreaders helpen (goede koppen, beschrijvende linkteksten, semantische HTML). En het laat zien dat je organisatie inclusiviteit serieus neemt – iets waar klanten steeds meer waarde aan hechten.
Voor wie is WCAG AA verplicht?
De EAA geldt voor bedrijven die producten of diensten aanbieden aan consumenten in de EU. De wet richt zich specifiek op e-commerce platforms en webshops, online diensten van banken en financiële instellingen, streaming diensten, telecomdiensten, vervoersdiensten (zoals ticketingsystemen), e-books en software.
Er zijn uitzonderingen voor micro-ondernemingen (minder dan 10 medewerkers én een jaaromzet onder 2 miljoen euro), maar die vrijstelling is beperkt. Als je website een webshop of platform is, gelden de eisen vaak wel.
Voor overheidsinstellingen, onderwijsinstellingen en zorginstellingen geldt de verplichting al langer via nationale regelgeving. Vanaf 2025 wordt het net breder uitgeworpen.
Of je nu direct onder de wetgeving valt of niet: de trend is helder. Digitale toegankelijkheid wordt de norm, niet de uitzondering. Vroeg beginnen voorkomt dat je straks onder tijdsdruk grote aanpassingen moet doorvoeren.
WCAG 2.1 AA richtlijnen: de vier hoofdprincipes
Alle 50 succescriteria van niveau AA zijn georganiseerd rondom vier hoofdprincipes. Die principes geven de kern van toegankelijkheid weer en helpen om de logica achter de eisen te begrijpen.
1. Waarneembaar (Perceivable) Content moet zo gepresenteerd worden dat iedereen het kan waarnemen, ongeacht of ze goed kunnen zien of horen. Als iemand blind is, moeten afbeeldingen een tekstalternatief hebben. Bij doofheid moet video ondertiteling hebben. Kleurenblinden mogen niet afhankelijk zijn van kleur alleen om informatie te begrijpen.
2. Bedienbaar (Operable) Bezoekers moeten je website daadwerkelijk kunnen gebruiken, ongeacht welk hulpmiddel ze hebben. Alles moet met een toetsenbord kunnen, niet alleen met een muis. Er mag geen content zijn die flitst en epileptische aanvallen kan triggeren. Gebruikers moeten genoeg tijd krijgen om acties af te ronden.
3. Begrijpelijk (Understandable) De interface en informatie moeten logisch zijn. Taal moet duidelijk zijn en aangegeven (zodat screenreaders weten in welke taal ze moeten voorlezen). Het gedrag van de website moet voorspelbaar zijn. Geen onverwachte pagina’s die openen of formulieren die zichzelf verzenden. Bij fouten moeten heldere instructies aangeven hoe je het probleem oplost.
4. Robuust (Robust) Content moet goed genoeg gecodeerd zijn dat verschillende browsers en hulptechnologieën (zoals screenreaders, brailleleesregels, stembesturing) het kunnen interpreteren. Dat betekent vooral correct HTML en semantische markup.
Deze vier principes vormen het kompas. Begrijp je waarom ze er zijn, dan worden de individuele succescriteria veel logischer. Het draait niet om het afvinken van een lijst. Het gaat om een website bouwen die voor iedereen werkt.
Wat niveau AA concreet betekent voor jouw website
We vertalen de 50 succescriteria van niveau AA naar praktijk. Gegroepeerd per principe, met concrete voorbeelden die je kunt controleren of aan je webbouwer kunt vragen.
Waarneembaar: kan iedereen je content zien of horen?
Dit gaat over het presenteren van informatie op een manier die iedereen kan waarnemen.
Elke afbeelding die informatie bevat (dus niet puur decoratieve plaatjes) moet een tekstalternatief hebben. Een screenreader leest die tekst voor aan blinde bezoekers. Productfoto’s krijgen bijvoorbeeld een beschrijving als “Zwarte leren laptoptas met drie vakken”, niet alleen “tas.jpg”. Decoratieve afbeeldingen krijgen een lege alt-tekst zodat screenreaders ze overslaan.
Wat kleurcontrast betreft: tekst moet voldoende contrast hebben met de achtergrond. Voor normale tekst is de minimale ratio 4,5:1, voor grote tekst (18pt of groter, of 14pt vet) is 3:1 genoeg. Veel sites vallen hier op af met lichtgrijze tekst op wit. Dat is misschien strak design, maar onleesbaar voor slechtzienden.
Video’s moeten ondertiteld zijn, tenzij de video zelf een alternatief is voor tekst (zoals een instructievideo over hoe je een tabel uit de tutorial voorleest). Audio-only content (zoals podcasts) moet een teksttranscript hebben. Dit helpt niet alleen dove bezoekers, maar ook mensen in een rumoerige omgeving of die liever lezen dan luisteren.
Als een formulier een foutmelding geeft, mag “velden in het rood zijn verplicht” niet de enige aanwijzing zijn. Mensen die kleurenblind zijn zien dat rood misschien niet. Voeg een icoon of tekst toe: “Dit veld is verplicht”. Informatie uitsluitend via kleur communiceren werkt simpelweg niet voor iedereen.
Bezoekers moeten tekst tot 200% kunnen vergroten zonder dat de site onbruikbaar wordt. Ze moeten ook regelafstand, woordafstand en letterafstand kunnen aanpassen. Veel browsers bieden die functionaliteit, maar de site mag niet kapot gaan als iemand het gebruikt.
Bedienbaar: kan iedereen je website gebruiken?
Dit principe focust op interactie met je site.
Alles moet te bedienen zijn met alleen een toetsenbord (meestal met Tab, Enter, en pijltjestoetsen). Geen functies die alleen werken als je een muis hebt. Veel mensen met motorische beperkingen, RSI, of die screenreaders gebruiken, zijn hier volledig afhankelijk van.
Als iemand door de pagina tabt, moet duidelijk zijn waar de focus is. Standaard krijgen links en knoppen vaak een blauwe rand of outline. Veel designers vinden dat lelijk en verwijderen het – maar dan weet een toetsenbordgebruiker niet meer waar ze zijn. Je mag de focus-indicator stylen, maar niet verbergen.
Voldoende tijd voor acties Als je website tijdslimieten heeft (bijvoorbeeld bij een bestelproces of een automatische uitlog), moeten gebruikers daarover gewaarschuwd worden en de tijd kunnen verlengen. Sommige mensen hebben langer nodig om content te lezen of formulieren in te vullen.
Content die meer dan drie keer per seconde flitst kan epileptische aanvallen triggeren. In de praktijk: gebruik geen flitsende animaties, tenzij je heel zeker weet dat ze veilig zijn.
Als je op elke pagina dezelfde navigatie hebt, moet er een “skip to content” link zijn waarmee toetsenbordgebruikers direct naar de hoofdcontent kunnen springen. Anders moeten ze bij elke pagina eerst door 20 menulinks tabben.
Elke pagina moet een unieke, beschrijvende <title>
hebben. Dit is wat screenreaders als eerste voorlezen en wat in
browsertabs staat. “Contactformulier | Bedrijfsnaam” werkt beter dan
alleen “Contact”.
Begrijpelijk: snappen gebruikers wat er gebeurt?
Duidelijkheid en voorspelbaarheid staan hier centraal.
De HTML van je pagina moet de hoofdtaal specificeren
(<html lang="nl"> voor Nederlands). Als je ergens een
Engels citaat of Frans fragment hebt, geef dat dan aan. Screenreaders
kunnen dan wisselen tussen uitspraakregels.
Hoe werkt voorspelbaar gedrag? Alleen omdat iemand een veld invult of focus geeft aan een element, mag de pagina niet opeens van gedrag veranderen. Geen dropdown die automatisch een nieuwe pagina laadt als je erdoorheen tabt. Geen formulier dat zichzelf verzend zodra het laatste veld ingevuld is. Geef gebruikers controle.
Als je hoofdmenu op de homepage bovenaan staat, moet het op alle andere pagina’s ook bovenaan staan. Consistentie helpt mensen om je site te leren kennen en zich te oriënteren.
Elk invoerveld moet een zichtbaar label hebben dat uitlegt wat je moet invullen. “Naam”, “E-mailadres”, “Telefoonnummer”. Geen placeholder-tekst als enige aanwijzing – die verdwijnt zodra je begint te typen en is vaak te licht van kleur.
Als iemand een formulierfout maakt, moet duidelijk zijn wát fout is en hóe je het oplost. “Dit veld is ongeldig” helpt niet. “Je wachtwoord moet minimaal 8 tekens lang zijn en een hoofdletter bevatten” wel. Bij belangrijke acties (zoals verwijderen of bestellen) vraag je ter bevestiging of ze het zeker weten.
Robuust: werkt je site op alle apparaten en hulpmiddelen?
Dit principe gaat over code-kwaliteit en compatibiliteit.
Je HTML moet valide zijn volgens de officiële standaarden. Geen ontbrekende afsluitende tags, geen dubbele ID’s, geen attributen op de verkeerde plek. Hulptechnologieën vertrouwen op correcte code om te begrijpen wat de structuur is.
Waarom semantische markup cruciaal is Gebruik
HTML-elementen voor hun bedoelde doel. Koppen zijn
<h1> tot <h6>, niet
<div class="heading">. Knoppen zijn
<button>, links zijn <a>.
Screenreaders gebruiken die semantiek om snelkoppelingen te bieden
(bijvoorbeeld “spring naar de volgende kop” of “toon alle links”).
Elk interactief element (knoppen, formuliervelden, custom widgets) moet een programmatisch bepaalbare naam en rol hebben. Voor standaard HTML-elementen regelt de browser dat. Maar als je custom componenten bouwt (bijvoorbeeld een eigen dropdown), moet je ARIA-attributen toevoegen zodat screenreaders begrijpen wat het is en hoe het werkt.
Als er iets op de pagina verandert (bijvoorbeeld een succesbericht na het verzenden van een formulier, of een foutmelding), moeten screenreaders dat kunnen aankondigen zonder dat de focus verschuift. Dit gebeurt via ARIA live regions.
Hoe controleer je of je website WCAG AA-conform is?
Het checken van 50 succescriteria klinkt overweldigend. Gelukkig hoef je niet alles handmatig te doen.
Stap 1: Geautomatiseerde tools Begin met een WCAG checker. Er zijn tientallen gratis tools die je site scannen op technische fouten: ontbrekende alt-teksten, te laag contrast, ontbrekende labels en verkeerde HTML. Voorbeelden zijn WAVE, Axe DevTools, Lighthouse (ingebouwd in Chrome), en tools zoals Siteimprove of Monsido.
Deze tools vinden ongeveer 30-40% van alle toegankelijkheidsproblemen. Dat klinkt weinig, maar het zijn wel de problemen die makkelijk te spotten en vaak ook makkelijk op te lossen zijn. Contrast aanpassen, alt-teksten toevoegen, labels bij formulieren zetten – die quick wins haal je er zo uit.
Stap 2: Handmatige toetsing Veel succescriteria vereisen menselijke beoordeling. Is de alt-tekst betekenisvol, of staat er alleen “afbeelding123”? Is de koptekst logisch in de context? Werkt de navigatie intuïtief met alleen een toetsenbord?
Test je site zelf met een toetsenbord: probeer door je site te navigeren zonder muis. Alleen Tab, Enter en pijltjestoetsen. Kun je bij alles? Kun je formulieren invullen en verzenden? Wordt duidelijk waar je focus is?
Test ook met een screenreader. VoiceOver (Mac/iOS) en NVDA (Windows) zijn gratis. Waar ik steeds op terugkom is hoe leerzaam het is om je eigen site eens voorgelezen te horen. Je merkt snel waar dingen onduidelijk of verwarrend zijn.
Stap 3: Professionele audit Voor een formele toegankelijkheidsverklaring of bij aanbestedingen is een audit door experts vaak nodig. Gespecialiseerde bureaus testen je site volgens de officiële WCAG-EM methodiek (Website Accessibility Conformance Evaluation Methodology), een gestructureerd proces om representatieve pagina’s te selecteren en te beoordelen.
Een audit levert een rapport met bevindingen per succescriterium, prioritering, en aanbevelingen. Dat rapport kun je gebruiken om gericht te verbeteren en om aan te tonen dat je je inspanningen levert. Na doorvoering van aanpassingen volgt vaak een hertest om conformiteit te bevestigen.
Wat is de WCAG-EM methodiek? Deze methodiek beschrijft vijf stappen. Eerst definieer je de scope (welke pagina’s en functionaliteiten). Dan verken je de site (begrijp de structuur en technologie). Vervolgens selecteer je een representatieve steekproef en audit je die steekproef tegen alle succescriteria. Tot slot rapporteer je de uitkomsten. Het is de standaard voor grondige evaluaties.
Praktische tips om WCAG AA te halen
WCAG AA bereiken hoeft niet overweldigend te zijn. Het vraagt wel een slimme aanpak.
Begin vroeg bij nieuwe projecten Toegankelijkheid achteraf toevoegen is duurder en lastiger dan het van begin af aan meenemen. Als je een nieuwe website bouwt of een bestaande vernieuwt, maak WCAG AA dan onderdeel van de specificaties. De meeste moderne frameworks en CMS-systemen ondersteunen toegankelijkheid goed, mits je ze correct gebruikt.
Los quick wins eerst op Niet alles is even complex. Contrast verbeteren, alt-teksten toevoegen, formulierlabels aanpassen: dat zijn relatief eenvoudige aanpassingen die grote impact hebben. Begin daar. Het geeft je momentum en haalt al veel problemen weg.
Betrek je ontwikkelaars vroeg Toegankelijkheid is niet iets wat je achteraf over een klaar design heen legt. Ontwikkelaars moeten begrijpen welke eisen er zijn en hoe ze die technisch implementeren. Training of het inhuren van een toegankelijkheidsspecialist voor begeleiding loont vaak.
Prioriteer op basis van gebruik Bij beperkt budget start je bij de pagina’s die het meest bezocht worden: homepage, productpagina’s, contactformulier, bestelproces. Zorg dat die toegankelijk zijn voordat je obscure subpagina’s aanpakt.
Plan realistisch en budgetteer Hoeveel het kost om WCAG AA te bereiken hangt af van je startpunt. Een moderne site die al redelijk schoon is, kan met enkele duizenden euro’s conform worden. Een oudere, complexe applicatie met veel maatwerk kan tienduizenden euro’s vereisen. Laat een scan of quick audit doen om een inschatting te krijgen.
Toegankelijkheid is geen eenmalige klus. Je moet het onderhouden: nieuwe content moet ook toegankelijk zijn, updates mogen geen regressies introduceren. Bouw checks in je workflow in.
Veelgestelde vragen over WCAG AA
Moet ik naar niveau AAA, of is AA genoeg? Voor bijna alle organisaties is AA voldoende. AAA is een aspirationeel niveau voor specifieke contexten (gezondheidszorg, overheidsinformatie met levensreddende content). De EAA en Nederlandse wetgeving eisen AA. Probeer eerst AA stabiel te bereiken voordat je naar AAA kijkt.
Hoeveel kost het om mijn website WCAG AA-conform te maken? Dat varieert enorm. Een eenvoudige WordPress site kan met 2.000-5.000 euro al een heel eind komen. Een maatwerk webapplicatie of e-commerce platform kan 10.000-30.000 euro kosten, of meer bij complexe functionaliteit. Het hangt af van je uitgangspositie, aantal pagina’s en technische schuld. Begin met een scan om inzicht te krijgen.
Wat als ik de deadline van juni 2025 niet haal? De EAA treedt in werking op 28 juni 2025. Handhaving gebeurt per lidstaat; in Nederland zal de NVWA (Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit) toezicht houden. Boetes zijn mogelijk, maar de verwachting is dat er eerst gewaarschuwd wordt en tijd gegeven wordt om te verbeteren. Toch is het verstandig om niet te wachten tot het laatste moment – zeker als je onder de wetgeving valt.
Geldt dit ook voor mobiele apps? Ja, de EAA geldt ook voor mobiele apps. WCAG is weliswaar ontwikkeld voor webcontent, maar de principes zijn breder toepasbaar. Voor native apps zijn er aanvullende richtlijnen (zoals de iOS en Android toegankelijkheidsrichtlijnen), maar de onderliggende eisen zijn vergelijkbaar. Ook apps moeten bedienbaar, waarneembaar, begrijpelijk en robuust zijn.
Conclusie
WCAG AA is geen bureaucratische hindernis, maar een checklist om je website bruikbaar te maken voor iedereen. Het gaat niet om het afvinken van 50 technische eisen. Het gaat om een website die ook werkt voor de 15% van je bezoekers met een beperking.
Vanaf juni 2025 is het voor veel bedrijven wettelijk verplicht. Maar ook zonder wetgeving is het de moeite waard. Een toegankelijke website vergroot je bereik en verbetert vaak je SEO. Het laat zien dat je inclusiviteit serieus neemt.
Begin met een scan om te zien waar je staat. Pak de quick wins aan: contrast, alt-teksten, formulierlabels. Betrek je ontwikkelaars, bouw het in je proces, en ga stap voor stap naar volledige conformiteit. Het is haalbaar. Je hoeft het niet alleen te doen.
Wil je hulp bij het toegankelijk maken van jouw website? Of wil je weten waar je nu staat? Neem contact op voor een vrijblijvende scan en advies over digitale toegankelijkheid.
