“Wij zijn te klein om gehackt te worden.” Dat is de zin die ik het vaakst hoor van MKB-ondernemers als het over cybersecurity gaat. En het is de gevaarlijkste aanname die je kunt maken. Juist kleinere bedrijven zijn een geliefd doelwit omdat ze vaak minder beveiligd zijn dan grote organisaties.
Wat is cybersecurity eigenlijk? In de kern gaat het om het beschermen van je digitale systemen, netwerken en data tegen ongeautoriseerde toegang, diefstal of schade. Het klinkt abstract tot het je overkomt. Een ransomware-aanval die al je bestanden versleutelt. Een datalek waardoor klantgegevens op straat liggen. Een gehackt e-mailaccount waarmee nepfacturen naar je klanten worden gestuurd.
Volgens het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC) was in 2024 een op de vijf Nederlandse MKB-bedrijven slachtoffer van een cyberincident. De gemiddelde schade: 67.000 euro. Dat is geen abstract risico. Dat is een concreet bedrijfsrisico dat je kunt verkleinen. In dit artikel leg ik uit hoe.
Wat is cybersecurity precies?
Cybersecurity, ook wel informatiebeveiliging of digitale veiligheid genoemd, omvat alle maatregelen die je neemt om je digitale middelen te beschermen. Dat zijn je computers, servers, netwerken, software, websites en vooral je data.
Het woord “cyber” verwijst naar alles wat met computers en internet te maken heeft. Security is beveiliging. Samen: de beveiliging van je digitale omgeving.
Cybersecurity gaat over drie dingen, en in de vakwereld worden die de CIA-triad genoemd (niet die CIA):
Confidentiality (vertrouwelijkheid) betekent dat alleen bevoegde personen toegang hebben tot gevoelige informatie. Klantgegevens, financiele data, bedrijfsgeheimen. Als een onbevoegd persoon er bij kan, is de vertrouwelijkheid geschonden.
Integrity (integriteit) betekent dat data niet ongemerkt kan worden gewijzigd. Als iemand een factuurnummer verandert in je systeem zonder dat je het merkt, is de integriteit aangetast.
Availability (beschikbaarheid) betekent dat je systemen werken wanneer je ze nodig hebt. Een ransomware-aanval die al je bestanden vergrendelt, tast de beschikbaarheid aan. Net als een DDoS-aanval die je website platlegt.
Goede cybersecurity adresseert alle drie. En daar zit meteen de uitdaging: de meeste MKB-bedrijven focussen op een of twee aspecten en vergeten de rest. Ze hebben sterke wachtwoorden (vertrouwelijkheid) maar geen backups (beschikbaarheid). Of ze hebben backups maar controleren nooit of er ongeautoriseerde wijzigingen zijn gedaan (integriteit).
Cybersecurity is niet alleen een technisch verhaal. Het is voor minstens de helft een menselijk verhaal. De meeste succesvolle aanvallen beginnen niet met het kraken van software, maar met het misleiden van mensen. Een medewerker die op een phishing-link klikt. Een wachtwoord dat op een Post-it naast het scherm hangt. Een USB-stick die iemand op de parkeerplaats vindt en in zijn laptop steekt.
De AVG verplicht bedrijven om “passende technische en organisatorische maatregelen” te nemen om persoonsgegevens te beschermen. Cybersecurity is hoe je die verplichting invult. Doe je dat niet en er gaat iets mis, dan kun je naast de directe schade ook een boete verwachten van de Autoriteit Persoonsgegevens.
Hoe werkt cybersecurity?
Cybersecurity werkt in lagen. Geen enkele maatregel is op zichzelf voldoende, maar samen vormen ze een verdediging die het overgrote deel van de aanvallen tegenhoudt.
De buitenste laag is de perimeter: je firewall, je antivirussoftware en je spamfilter. Dit zijn de poortwachters die het meest voor de hand liggende kwaadaardige verkeer tegenhouden. Virussen, bekende malware, verdachte e-mails. Een goede firewall blokkeert dagelijks honderden pogingen om je netwerk te scannen. Je merkt er niets van, maar ze zijn er wel.
De tweede laag is toegangsbeheer. Wie heeft toegang tot wat? Niet elke medewerker heeft toegang tot alle systemen nodig. Het principe van “least privilege” zegt: geef iedereen alleen de toegang die noodzakelijk is voor hun functie. Een marketingmedewerker hoeft niet bij de financiele administratie te kunnen.
De derde laag is monitoring. Je kunt niet beschermen wat je niet ziet. Logboeken bijhouden van wie wanneer inlogt, welke bestanden worden geopend, welke wijzigingen worden gedaan. Als er iets misgaat, kun je terugzoeken wat er is gebeurd. Veel MKB-bedrijven slaan deze stap over, en dat maakt onderzoek na een incident bijna onmogelijk.
De vierde laag is herstel. Backups, herstelplannen, continuiteitsplannen. Als alles misgaat, hoe snel kun je weer operationeel zijn? Een bedrijf met dagelijkse backups die offline worden bewaard, kan na een ransomware-aanval binnen uren weer draaien. Een bedrijf zonder backups staat soms weken stil.
En dan is er de menselijke laag. Training, bewustwording, duidelijke procedures. Weten je medewerkers hoe ze een phishing-mail herkennen? Wat ze moeten doen als ze vermoeden dat iets niet klopt? Wie ze moeten bellen? De meest geavanceerde technische beveiliging helpt niet als een medewerker zijn wachtwoord deelt via WhatsApp.
De technische details achter cybersecurity zijn complex. Encryptie, SSL-certificaten, intrusion detection systems, endpoint protection. Maar als ondernemer hoef je niet te weten hoe AES-256 encryptie werkt. Je moet weten welke maatregelen je nodig hebt en of ze zijn geimplementeerd.
Een veelgemaakte fout: cybersecurity behandelen als een eenmalig project. “We hebben vorig jaar een beveiligingscheck gedaan.” Dat is alsof je vorig jaar naar de tandarts bent geweest en nu denkt dat je nooit meer hoeft. Dreigingen veranderen continu. Software heeft regelmatig nieuwe kwetsbaarheden. Cybersecurity is doorlopend onderhoud, geen eenmalige installatie.
Waarom is cybersecurity belangrijk voor bedrijven?
De cijfers zijn ontnuchterend. Volgens het Digital Trust Center van de Rijksoverheid ervaart 33% van de Nederlandse bedrijven jaarlijks een cybersecurity-incident. Bij MKB-bedrijven is dat percentage vergelijkbaar, maar de impact is vaak groter omdat kleinere bedrijven minder middelen hebben om te herstellen.
De gemiddelde kosten van een datalek voor een MKB-bedrijf in Europa liggen rond de 40.000 tot 100.000 euro, afhankelijk van de omvang. Dat omvat directe kosten (herstel, juridisch advies, meldplicht) en indirecte kosten (reputatieschade, verloren klanten, stilstand).
Ransomware is de grootste financiele dreiging voor MKB-bedrijven. Bij een ransomware-aanval versleutelen criminelen je bestanden en eisen losgeld om ze te ontgrendelen. Het gemiddelde losgeldbedrag is de afgelopen jaren gestegen naar 50.000 tot 200.000 euro. En betalen garandeert niet dat je je bestanden terugkrijgt. Het NCSC adviseert nadrukkelijk om niet te betalen.
Maar het gaat niet alleen om geld. Denk aan:
Reputatieschade. Als klantgegevens uitlekken, verlies je vertrouwen. 60% van MKB-bedrijven die een ernstig datalek meemaken, verliest klanten in het jaar erna. Bij een zakelijke dienstverlener als een accountant of advocaat kan een datalek het einde van het bedrijf betekenen.
Bedrijfsstilstand. Gemiddeld staat een MKB-bedrijf 21 dagen stil na een ransomware-aanval. Drie weken zonder toegang tot je systemen, e-mail, klantgegevens of facturering. Wat kost dat jouw bedrijf?
Juridische gevolgen. De AVG verplicht je om datalekken te melden bij de Autoriteit Persoonsgegevens binnen 72 uur. Doe je dat niet, of blijkt dat je onvoldoende beveiligingsmaatregelen had, dan riskeer je een boete.
Waar ik eerlijk over moet zijn: perfecte cybersecurity bestaat niet. Elk systeem is te kraken als iemand er genoeg tijd en middelen in steekt. Het doel is niet 100% beveiliging (dat is onhaalbaar), maar het risico terugbrengen tot een aanvaardbaar niveau. En voor de meeste MKB-bedrijven is dat bereikbaar met relatief eenvoudige maatregelen.
Cybersecurity in de praktijk: voorbeelden voor MKB-bedrijven
Cyberaanvallen raken niet alleen grote corporates. De volgende praktijkvoorbeelden laten zien waar het voor kleinere bedrijven misgaat en hoe ze het oplossen.
Voorbeeld 1: Een administratiekantoor wordt getroffen door ransomware
Situatie: Een administratiekantoor met 8 medewerkers gebruikte verouderde software en had geen offline backups. Een medewerker opende een bijlage in een e-mail die eruitzag als een factuur van een leverancier. Binnen een uur waren alle bestanden op de server versleuteld.
Gevolg: Het kantoor lag twee weken stil. Klantdossiers, belastingaangiftes, jaarstukken, alles was ontoegankelijk. De criminelen eisten 45.000 euro in Bitcoin. Het kantoor betaalde niet en moest alle dossiers opnieuw opbouwen vanuit papieren archieven en contacten met klanten.
Les: De directe schade was circa 80.000 euro (stilstand, reconstructie, juridisch advies, klantcommunicatie). Een investering van 3.000 euro per jaar in een goede backup-oplossing en endpoint-beveiliging had dit voorkomen. Dat is een verhouding van 1 op 26.
Voorbeeld 2: Een webshop ontdekt een datalek
Situatie: Een webshop in fietsaccessoires ontdekte dat klantgegevens (namen, adressen, bestelhistorie) toegankelijk waren via een onbeveiligde API. Een beveiligingsonderzoeker meldde het via responsible disclosure.
Toepassing: De webshop dichtte het lek dezelfde dag, voerde een audit uit om de omvang vast te stellen, meldde het datalek bij de Autoriteit Persoonsgegevens en informeerde de getroffen klanten.
Resultaat: Doordat het lek snel werd gedicht en correct werd gemeld, volgde er geen boete. De webshop investeerde vervolgens in een jaarlijkse beveiligingsaudit (2.500 euro per jaar) en strengere API-beveiliging. Het klantverlies bleef beperkt tot 3% doordat de communicatie transparant en snel was.
Voorbeeld 3: Een makelaarskantoor voorkomt phishing-schade
Situatie: Een makelaarskantoor ontving een e-mail die leek te komen van een notaris waarmee ze regelmatig werkten. De e-mail bevatte een verzoek om het rekeningnummer voor een overboeking te wijzigen. Het bedrag: 280.000 euro.
Toepassing: De medewerker die de e-mail ontving, had een maand eerder een phishing-awareness training gevolgd. Ze herkende twee rode vlaggen: het e-mailadres was net iets anders dan gebruikelijk (een “l” in plaats van een “I”) en het verzoek was ongebruikelijk urgent. Ze belde de notaris via het bekende telefoonnummer en bevestigde dat de mail nep was.
Resultaat: 280.000 euro bespaard. De kosten van de phishing-training: 1.200 euro voor het hele team. In dit geval betaalde de training zich 233 keer terug in een enkele situatie.
Voorbeeld 4: Een zorginstelling verbetert de basisbeveiliging
Situatie: Een fysiotherapiepraktijk met drie locaties gebruikte overal hetzelfde wachtwoord voor het wifi-netwerk, had geen twee-factor-authenticatie en deelde inloggegevens voor het patientendossier.
Toepassing: Na een bewustwordingssessie voerde de praktijk basale maatregelen door: unieke, sterke wachtwoorden via een wachtwoordmanager, twee-factor-authenticatie op alle zakelijke accounts, persoonlijke inloggegevens per medewerker, en automatische software-updates.
Resultaat: Geen spectaculaire cijfers, maar de praktijk haalde zonder problemen de NEN 7510-audit (de norm voor informatiebeveiliging in de zorg). De totale kosten: een wachtwoordmanager voor 60 euro per jaar en 8 uur tijd om alles in te richten. De gemoedsrust: onbetaalbaar.
Eerste stappen naar betere cybersecurity
Je hoeft geen IT-expert te zijn om de basisbeveiliging van je bedrijf op orde te brengen. Begin met deze stappen.
Stap 1: Activeer twee-factor-authenticatie (2FA) op alles. E-mail, boekhouding, CRM, social media accounts, bankzaken. Dit is de maatregel met de hoogste impact en de laagste kosten. 2FA voorkomt naar schatting 99% van de geautomatiseerde aanvallen op accounts.
Stap 2: Gebruik een wachtwoordmanager. Unieke, sterke wachtwoorden voor elk account. Tools als 1Password, Bitwarden of NordPass kosten 3 tot 8 euro per gebruiker per maand. Geen Post-its, geen hergebruikte wachtwoorden, geen “Welkom2026!”.
Stap 3: Regel je backups. Dagelijks, automatisch, en bewaar minstens een kopie offline of in een apart cloud-account dat niet direct bereikbaar is vanaf je netwerk. Test regelmatig of je een backup kunt herstellen. Een backup die je niet kunt terugzetten, is geen backup.
Stap 4: Houd software up-to-date. Schakel automatische updates in voor besturingssystemen, browsers, WordPress, plugins en alle zakelijke software. De meeste succesvolle aanvallen maken gebruik van bekende kwetsbaarheden waarvoor al een update beschikbaar is.
Stap 5: Train je team. Een kwartiertje per maand aandacht voor cybersecurity maakt al verschil. Bespreek recente phishing-voorbeelden, herinner aan het beleid, en moedig medewerkers aan om verdachte situaties te melden zonder angst voor consequenties. Het Digital Trust Center biedt gratis materialen voor MKB-bedrijven.
Kortom: Wat is cybersecurity is een vraag die steeds meer ondernemers stellen. Met de juiste kennis maak je betere beslissingen voor je bedrijf.
Veelgestelde vragen over cybersecurity
Wat kost cybersecurity voor een MKB-bedrijf? De basismaatregelen kosten 500 tot 2.000 euro per jaar voor een bedrijf met 5 tot 20 medewerkers. Dat omvat een wachtwoordmanager, antivirussoftware, backup-oplossing en SSL. Een jaarlijkse beveiligingsaudit kost 1.500 tot 5.000 euro. Managed security services, waarbij een extern bedrijf je beveiliging beheert, kosten 200 tot 1.000 euro per maand.
Is antivirussoftware nog nodig? Ja, maar het is niet meer genoeg op zichzelf. Moderne antivirussoftware (tegenwoordig vaak “endpoint protection” genoemd) detecteert meer dan alleen virussen: ook ransomware, spyware en verdacht gedrag. Combineer het met andere maatregelen. Antivirus alleen is als alleen een slot op je voordeur.
Wat moet ik doen als ik gehackt ben? Isoleer de getroffen systemen (haal ze van het netwerk). Wijzig alle wachtwoorden. Controleer je backups. Meld het incident bij de politie (online aangifte via politie.nl). Als er persoonsgegevens zijn gelekt, meld het binnen 72 uur bij de Autoriteit Persoonsgegevens. Schakel een IT-beveiligingsspecialist in voor de afhandeling.
Is de cloud veiliger dan lokale opslag? Meestal wel. Grote cloudproviders als Microsoft, Google en Amazon investeren miljarden in beveiliging. Hun datacenters zijn beter beveiligd dan de meeste serverruimtes van MKB-bedrijven. Maar de cloud is niet automatisch veilig. Verkeerde configuratie, zwakke wachtwoorden of het ontbreken van 2FA maken ook een cloudomgeving kwetsbaar.
Hoe herken ik een phishing-mail? Let op: een onbekend of licht afwijkend afzenderadres, urgente toon (“u moet nu handelen”), onverwachte bijlagen, links die naar een ander domein leiden dan verwacht, en taal- of opmaakfouten. Bij twijfel: klik niet, open geen bijlagen, en verifieer via een ander kanaal (telefoon) of de mail echt is.
Moet ik een cyberverzekering hebben? Dat hangt af van je risicoprofiel. Een cyberverzekering dekt financiele schade na een cyberincident: herstelkosten, aansprakelijkheid, bedrijfsstilstand. De premies voor MKB-bedrijven liggen tussen 500 en 5.000 euro per jaar. Het is geen vervanging voor goede beveiliging, maar een aanvulling erop. Sommige verzekeraars eisen basismaatregelen als 2FA en backups voordat ze je accepteren.
Is cybersecurity een eenmalige investering? Nee. Dreigingen veranderen voortdurend, software heeft regelmatig nieuwe kwetsbaarheden en medewerkers wisselen. Cybersecurity is doorlopend onderhoud: updates installeren, backups testen, mensen trainen, beleid bijstellen. Plan maandelijks een half uur en jaarlijks een grondige review.
Tot slot
Cybersecurity hoeft niet ingewikkeld of duur te zijn. De vijf basisstappen die ik hierboven beschrijf, kosten een paar honderd euro per jaar en een middag om in te richten. Daarmee stop je het overgrote deel van de dreigingen die op MKB-bedrijven zijn gericht. Perfecte beveiliging bestaat niet, maar een bedrijf dat de basis op orde heeft, is geen makkelijk doelwit meer. En criminelen kiezen altijd de weg van de minste weerstand.
Wil je weten hoe het met de digitale veiligheid van jouw bedrijf staat? Neem contact op met Red Factory voor een vrijblijvende quickscan. We kijken naar je huidige situatie en geven concrete aanbevelingen.
