Kennisbank / Digitale toegankelijkheid

Wat is digitale toegankelijkheid? Complete gids voor ondernemers


Digitale toegankelijkheid betekent dat websites, apps en digitale content bruikbaar zijn voor iedereen, inclusief mensen met een beperking. Je leest hier wat de European Accessibility Act vereist en wat het voor jouw bedrijf betekent.

Heb je wel eens geprobeerd een website te gebruiken op je telefoon terwijl je buiten in de zon stond? Of formulieren in te vullen met een gebroken arm? Dan heb je ervaren wat miljoenen mensen dagelijks meemaken. Wil je weten waar jouw site nu staat? Dat begint bij een toegankelijkheidsaudit, de eerste stap voordat er iets aangepast wordt.

Inhoudsopgave

vier aspecten van digitale toegankelijkheid visueel auditief motorisch cognitief

Digitale toegankelijkheid klinkt technisch, maar het gaat over iets simpels: ervoor zorgen dat iedereen jouw website kan gebruiken. En dat is niet alleen een kwestie van fatsoen. Anders sluit je een flinke groep potentiële klanten uit: in Nederland hebben volgens de ACM ruim 2,5 miljoen mensen een functiebeperking.

Deze gids legt uit wat digitale toegankelijkheid inhoudt, waarom het belangrijk is voor jouw bedrijf, en hoe je ermee aan de slag gaat.

Wat betekent digitale toegankelijkheid eigenlijk?

Digitale toegankelijkheid betekent dat je websites, apps en digitale diensten zo ontwerpt dat iedereen ze kan gebruiken. Ook mensen die slecht zien, geen muis kunnen bedienen, of geluiden niet kunnen horen.

Wat betekent onvoldoende digitaal toegankelijk? Dat een deel van je bezoekers je website niet goed kan gebruiken: denk aan iemand die met een schermlezer werkt en door ontbrekende labels vastloopt, of een formulier dat zonder muis niet in te vullen is. Onvoldoende digitaal toegankelijk betekent dus dat je klanten misloopt die je site wél willen gebruiken.

Maar het gaat niet alleen om permanente beperkingen. Veel vaker draait het om alledaagse situaties.

Je vergeet je bril en worstelt met kleine lettertjes. Je hebt je pols gebroken en kunt geen muis meer gebruiken. Je scherm is slecht leesbaar in zonlicht omdat het contrast te laag is. Of je zit in een trein en kunt een video zonder ondertiteling niet volgen.

Deze voorbeelden laten zien dat toegankelijkheidsproblemen ons allemaal kunnen overkomen.

Een toegankelijke website houdt rekening met verschillende manieren waarop mensen online werken. Sommigen gebruiken een schermlezer die tekst voorleest. Anderen navigeren alleen met hun toetsenbord. Weer anderen hebben moeite met complexe zinnen of drukke layouts.

Het doel is dat al deze gebruikers hun doel kunnen bereiken, of dat nu informatie vinden is, een product kopen of contact opnemen met je bedrijf.

Je hoeft geen aparte “toegankelijke versie” te maken. Je ontwerpt je gewone website zo dat deze voor iedereen werkt. Vaak zijn de aanpassingen die dit vereist gewoon kenmerken van goed webdesign: duidelijke structuur, leesbare tekst, begrijpelijke navigatie.

Wie heeft er baat bij toegankelijkheid website?

De korte versie? Meer mensen dan je denkt. Volgens de WHO heeft wereldwijd ongeveer 1 op de 6 mensen (16%) een aanzienlijke beperking, en daar komen de mensen met een tijdelijke of situationele beperking nog bij.

Dat zijn niet alleen mensen met een visuele beperking, al denken veel ondernemers daar als eerste aan. Het gaat om een veel bredere groep gebruikers die op verschillende manieren beperkt worden in het gebruik van digitale middelen.

Permanente, tijdelijke en situationele beperkingen

Beperkingen zijn niet alleen permanent. Je kunt ze verdelen in drie groepen.

Permanente beperkingen blijven altijd bestaan: blind of slechtziend zijn, doof of slechthorend, motorische problemen waardoor je geen muis kunt gebruiken, of cognitieve uitdagingen zoals dyslexie.

Voor deze groep is een toegankelijke website geen luxe maar een voorwaarde om überhaupt klant te kunnen worden. Een webshop zonder alt-teksten bij productfoto’s is onbruikbaar voor blinde gebruikers. Formulieren die alleen met een muis werken sluiten mensen met motorische beperkingen uit.

Tijdelijke beperkingen duren korter maar zijn net zo impactvol. Een gebroken arm, een oogontsteking, herstel na een operatie. Bijna iedereen maakt dit ooit mee. Toetsenbordnavigatie helpt niet alleen mensen die nooit een muis kunnen gebruiken, maar ook mensen die tijdelijk één hand missen.

Situationele beperkingen ontstaan door de context waarin je een website gebruikt. Je staat buiten en je scherm is slecht zichtbaar. Je zit in een trein zonder koptelefoon. Je draagt je kind en hebt één hand vrij. Je bent ouder en kleinere tekst wordt lastig.

Dit zijn geen randgevallen. Miljoenen mensen komen hier dagelijks mee in aanraking. Een website met goed kleurcontrast is beter leesbaar voor iedereen, niet alleen voor slechtzienden.

Tel alle groepen bij elkaar op en de groep die baat heeft bij een toegankelijke website is een stuk groter dan alleen de mensen met een blijvende beperking. Dat is geen nichedoelgroep. Dat zijn bezoekers die je nu mogelijk wegjaagt met een ontoegankelijke website.

Waarom is digitale toegankelijkheid belangrijk voor jouw bedrijf?

Als ondernemer heb je honderd dingen op je lijstje staan. Waarom zou digitale toegankelijkheid prioriteit krijgen?

Omdat het je bedrijf concreet oplevert. Meer klanten, betere vindbaarheid, minder juridisch gedoe.

Groter klantenbestand en hogere conversie

Gebruikers met een beperking vertalen zich naar omzet. Een rekenvoorbeeld: neem een webshop met 10.000 bezoekers per maand, 2% conversie en een gemiddelde orderwaarde van €75. Dat is €15.000 omzet per maand.

Stel dat 10% van je bezoekers afhaakt door toegankelijkheidsproblemen. Dan mis je in dit voorbeeld €1.500 per maand. Of €18.000 per jaar. Hoeveel het bij jouw webshop is, hangt af van je site en je bezoekers.

Mensen met een beperking haken af bij websites die ze niet kunnen gebruiken. In het Britse Click-Away Pound-onderzoek verlieten in 2016 meer dan 4 miljoen mensen met een beperking een webwinkel vanwege de drempels die ze tegenkwamen. Een slechte ervaring vertellen mensen soms door, dus toegankelijkheid kan ook je merkperceptie beïnvloeden.

Een toegankelijke website werkt beter voor iedereen. Duidelijke foutmeldingen in formulieren kunnen je conversie helpen. Goed kleurcontrast maakt knoppen met een call-to-action opvallender. Logische structuur helpt gebruikers sneller vinden wat ze zoeken.

Betere vindbaarheid in zoekmachines

Veel WCAG-richtlijnen overlappen met SEO best practices. Google gebruikt alt-teksten, samen met beeldherkenning en de tekst op de pagina, om te begrijpen waar een afbeelding over gaat (Google). Alt-teksten die je toevoegt voor screenreaders, helpen dus ook in Google. Een duidelijke koppenstructuur helpt screenreader-gebruikers navigeren en maakt je pagina voor iedereen overzichtelijker.

Snelle laadtijden zijn belangrijk voor gebruikers met beperkte bandbreedte. Ook Google kijkt ernaar: de Core Web Vitals, die onder meer de laadsnelheid meten, worden volgens Google door zijn rankingsystemen gebruikt. Mobiele toegankelijkheid overlapt met mobile-first indexing.

Een goed gestructureerde, semantisch correcte website is toegankelijker, en een deel van dat werk helpt ook je vindbaarheid. Een hogere positie is daarmee niet gegarandeerd.

Minder juridisch risico

De Europese toegankelijkheidsrichtlijn verplicht sinds juni 2025 bepaalde sectoren tot toegankelijke digitale diensten: webshops, banken, vervoersbedrijven. De overheid moet al langer toegankelijke websites hebben.

Voor veel MKB-bedrijven geldt de verplichting niet direct. Wel controleert de ACM inmiddels actief: bij ongeveer 100 grote webwinkels en websites van telecom- en energieaanbieders bleek het bij 61 procent onmogelijk om met hulpapparatuur een bestelling te plaatsen (ACM, maart 2026). Ook als de wet niet voor jou geldt, kunnen klanten die vastlopen klagen of afhaken.

Waar het om draait is niet angst voor boetes, maar klanttevredenheid. Je wilt niet dat potentiële klanten afhaken omdat ze jouw dienst niet kunnen gebruiken.

WCAG richtlijnen: de standaard voor digitale toegankelijkheid

WCAG staat voor Web Content Accessibility Guidelines. Het is de internationale standaard voor digitale toegankelijkheid, ontwikkeld door het W3C (World Wide Web Consortium).

In de praktijk zijn het concrete richtlijnen die je vertellen hoe je een website toegankelijk maakt. Zie het als een checklist.

De meest recente versie is WCAG 2.2, gepubliceerd in oktober 2023 en in december 2024 nog bijgewerkt. Deze versie voegt vooral succescriteria toe voor mobiele toegankelijkheid, slechtzienden en gebruikers met cognitieve beperkingen (W3C).

De vier WCAG-principes uitgelegd

WCAG is opgebouwd rond vier kernprincipes.

Waarneembaar betekent dat gebruikers de informatie en interface kunnen waarnemen. Afbeeldingen hebben tekstalternatieven voor blinde gebruikers. Video’s hebben ondertiteling voor dove gebruikers. Kleurcontrast is hoog genoeg zodat slechtzienden tekst kunnen lezen.

Een voorbeeld: een productfoto in een webshop heeft een alt-tekst “Blauwe hardloopschoen Nike Air Zoom Pegasus 40, zijaanzicht”. Een blinde gebruiker hoort deze beschrijving via een schermlezer en weet welk product dit is.

Bedienbaar gaat over interactie. Alle functionaliteit moet beschikbaar zijn via toetsenbord, want niet iedereen kan een muis gebruiken. Gebruikers krijgen genoeg tijd om content te lezen. Flitsende content wordt vermeden omdat dit epileptische aanvallen kan veroorzaken.

Een uitklapmenu moet werken met een muis, maar ook met de Tab-toets en Enter. Een formulier kun je invullen en versturen zonder ooit je muis aan te raken.

Begrijpelijk betekent dat informatie en bediening duidelijk zijn. Teksten zijn leesbaar. Formulieren geven duidelijke instructies. Foutmeldingen helpen je het probleem op te lossen.

Een slechte foutmelding zegt “Wachtwoord voldoet niet aan eisen.” Een goede foutmelding zegt “Je wachtwoord moet minimaal 8 tekens bevatten, met ten minste één hoofdletter en één cijfer.”

Robuust houdt in dat content werkt op verschillende apparaten, browsers en hulpmiddelen. Je code is schoon en semantisch correct, zodat screenreaders en andere hulptechnologieën hem kunnen interpreteren. Je website werkt niet alleen in Chrome op een laptop, maar ook voor iemand met een screenreader, verouderde browser of aangepaste lettergroottes.

digitale toegankelijkheid - wcag toegankelijkheid icoon

Hoe toegankelijk is jouw website?

Een toegankelijke website is bruikbaar voor iedereen, en sinds de European Accessibility Act ook steeds vaker verplicht. Voldoet die van jou al aan de WCAG-richtlijnen?

Doe de gratis WCAG scan en zie in ongeveer een minuut waar je staat.

Welk niveau is voor jou relevant?

WCAG kent drie niveaus: A, AA en AAA.

Niveau A is het minimum. Dit zijn basale eisen. Als je hier niet aan voldoet, is je website voor grote groepen onbruikbaar.

Niveau AA is de sweet spot. Dit is het niveau dat de meeste wetgeving vereist. Het is realistisch haalbaar en verbetert toegankelijkheid flink zonder onredelijke kosten.

Niveau AAA is de hoogste standaard. Sommige criteria zijn zelfs onmogelijk te behalen voor bepaalde content. Het W3C raadt daarom af om AAA als eis voor een hele website te stellen. Ook de Nederlandse overheid hoeft alleen aan niveau A en AA te voldoen.

Voor MKB-ondernemers is AA het doel. Je helpt het grootste deel van gebruikers met beperkingen zonder je hele website te moeten verbouwen.

Wetgeving digitale toegankelijkheid: wat moet je weten?

De Europese Unie heeft in 2019 de Europese toegankelijkheidsrichtlijn (European Accessibility Act) aangenomen. Deze richtlijn verplicht bepaalde producten en diensten om digitaal toegankelijk te zijn.

Nederland heeft de richtlijn omgezet in Nederlandse wetgeving: de Implementatiewet toegankelijkheidsvoorschriften producten en diensten, die sinds 28 juni 2025 geldt. Voor diensten is er geen overgangstermijn. Wel lopen sommige overgangsperiodes nog door tot 2030: ondersteunende producten die bij een dienst horen, zoals een modem bij een internetabonnement, hoef je volgens de ACM pas uiterlijk 28 juni 2030 te vervangen.

Voor wie geldt deze wetgeving?

Overheidsorganisaties moeten hun websites en apps toegankelijk maken volgens WCAG 2.1 niveau A en AA. Bestaande overheidswebsites moesten dat al per 23 september 2020; tegenwoordig staat die plicht in het Besluit digitale toegankelijkheid overheid. Dit geldt voor het Rijk, provincies, gemeenten en waterschappen, en ook voor publiekrechtelijke instellingen. Of een onderwijsinstelling daaronder valt, hangt onder meer af van hoe ze gefinancierd en bestuurd wordt. Zorginstellingen die geen publiekrechtelijke organisatie zijn, vallen er volgens Digitoegankelijk niet onder.

Voor de private sector is het genuanceerder. De wetgeving geldt voor bepaalde sectoren: e-commerce (webshops, met een uitzondering voor de kleinste bedrijven), banken en financiële dienstverleners, vervoersbedrijven, telefonie- en internetproviders, e-books en gerelateerde software.

Voor veel MKB-bedrijven valt je website formeel niet onder de verplichting. Een klein consultancybedrijf of lokale bakker hoeft wettelijk niet aan WCAG te voldoen. Heb je minder dan 10 mensen in dienst en een jaaromzet van hooguit 2 miljoen euro, dan ben je volgens de ACM een micro-onderneming en hoef je ook met een webshop niet aan de toegankelijkheidseisen te voldoen.

Maar dat maakt toegankelijkheid niet irrelevant. Consumenten verwachten dat websites werken, en een website waar mensen op vastlopen, kan je reputatie schaden. En het kost je klanten als je website niet toegankelijk is.

Wetgeving is niet de reden om aan de slag te gaan. Het is bevestiging dat dit de richting is waarin de wereld beweegt.

Concrete voorbeelden van digitale toegankelijkheid in de praktijk

Wat betekent digitale toegankelijkheid in de praktijk? Hieronder vind je voorbeelden van toegankelijke versus ontoegankelijke elementen.

Zo bouwden we voor Oorwerk een nieuwe, toegankelijke website voor een doelgroep van vooral 50-plussers.

Toegankelijke tekstuele content

Alt-teksten voor afbeeldingen zijn tekstalternatieven die screenreaders voorlezen.

Slecht: <img src="product.jpg" alt="afbeelding"> Goed: <img src="product.jpg" alt="Rode leren aktetas met twee compartimenten en verstelbare schouderriem">

De slechte alt-tekst vertelt niets. De goede geeft alle relevante informatie die ook visueel zichtbaar is. Iemand die de afbeelding niet kan zien weet precies wat er getoond wordt.

Decoratieve afbeeldingen krijgen een lege alt-tekst: alt="". De screenreader slaat ze over. Gebruikers worden niet lastiggevallen met “afbeelding, afbeelding, afbeelding” bij elk decoratief icoontje.

Koppenstructuur helpt gebruikers navigeren. Screenreader-gebruikers kunnen van kop naar kop springen. Ook Google raadt koppen aan om bezoekers door lange teksten te helpen. Gebruik één H1 per pagina en bouw logisch op met H2’s voor hoofdsecties en H3’s voor subsecties. Spring geen niveaus over.

Leesbare tekst betekent voldoende lettergrootte, voldoende regelafstand en niet te lange regels. Een goed uitgangspunt voor lopende tekst is 16 pixels, de standaardgrootte in browsers (MDN). Voor het hoogste niveau, AAA, vraagt WCAG een regelafstand van minstens 1,5 en regels van hooguit 80 tekens (W3C); ook als je op AA mikt, zijn dat goede richtpunten. Kies een goed leesbaar lettertype. Decoratieve fonts zijn mooi voor een logo, maar lastig te lezen in lopende tekst.

Navigatie die voor iedereen werkt

Toetsenbordnavigatie is onmisbaar voor mensen die geen muis kunnen gebruiken. Test dit zelf: ga naar je website en probeer te navigeren zonder je muis aan te raken. Gebruik Tab om door links en knoppen te bewegen, Enter om te activeren, pijltjestoetsen waar relevant. Kom je ergens vast te zitten? Kun je menu’s niet openen? Kun je geen formulier versturen? Dan heb je een probleem.

Focusindicators laten zien waar je bent wanneer je met het toetsenbord navigeert. De standaardomlijning van de browser wordt nog weleens weggehaald omdat hij niet bij het ontwerp past. Dan zien toetsenbordgebruikers niet meer waar ze zijn. Je mag de focusindicator stylen, maar verwijder hem niet zonder alternatief.

Skip links laten toetsenbordgebruikers repetitieve content overslaan. Stel je voor dat je met Tab door een menu van 40 links moet voordat je bij de hoofdcontent komt. Bij elke pagina opnieuw. Een “spring naar hoofdinhoud”-link bovenaan lost dit op.

Kleurcontrast moet hoog genoeg zijn. WCAG AA vereist minimaal 4,5:1 voor normale tekst en 3:1 voor grote tekst (18pt of groter, of 14pt vet). Een populaire designfout is lichtgrijze tekst op een witte achtergrond. Ziet er modern uit, maar is onleesbaar voor veel gebruikers. Ook in fel zonlicht verdwijnt zo’n tekst.

Ondertiteling bij video’s helpt dove gebruikers, maar ook mensen in een luide omgeving of mensen die geen geluid kunnen afspelen. YouTube genereert automatisch ondertitels, maar controleer de kwaliteit. Automatische ondertitels maken vaak fouten.

Duidelijke formulieren hebben labels die gekoppeld zijn aan velden, logische tabvolgorde en begrijpelijke foutmeldingen. “Er is een fout opgetreden” helpt niemand. “Het e-mailadres ontbreekt. Voer een geldig e-mailadres in, bijvoorbeeld naam@voorbeeld.nl” wel.

Geef aan welke velden verplicht zijn voordat iemand het formulier verstuurt. Een rode asterisk helpt, maar voeg ook “(verplicht)” toe in tekst. Kleurblinde gebruikers zien het verschil tussen rood en zwart mogelijk niet.

Hoe maak je jouw website digitaal toegankelijk? Eerste stappen

Waar begin je? Je hoeft niet alles in één keer te doen. Toegankelijkheid is een continu proces. Zelfs kleine verbeteringen maken verschil.

Een toegankelijkheidsaudit uitvoeren

Begin met begrijpen waar je nu staat. Welke toegankelijkheidsproblemen heeft je website?

Gratis geautomatiseerde tools helpen met een eerste screening: WAVE, Lighthouse (ingebouwd in Chrome), axe DevTools. Deze tools scannen je pagina’s en vinden veel voorkomende problemen zoals ontbrekende alt-teksten, te laag kleurcontrast of ontbrekende labels.

Maar automatische tools vinden lang niet alle problemen. Toen de Britse overheid tien tools testte op een pagina met 143 bekende problemen, vond de beste losse tool er hoogstens 41 procent van en alle tools samen 71 procent (GDS, 2017). Ze kunnen niet beoordelen of een alt-tekst zinvol is, alleen of er één aanwezig is. Ze kunnen niet testen of je website logisch werkt met toetsenbord.

Daarom heb je menselijke beoordeling nodig. Laat iemand met kennis van WCAG door je website lopen. Of betrek gebruikers met een beperking bij het testen. Zij ervaren wat wel en niet werkt.

Prioriteren: waar begin je?

Je vindt waarschijnlijk tientallen problemen. Hoe prioriteer je?

Focus op de pagina’s die het meest gebruikt worden: homepage, productpagina’s, contactformulier, betaalproces. Als die toegankelijk zijn, help je de meeste gebruikers.

Kijk naar ernst. Niveau A-issues gaan voor AA. Problemen die gebruikers volledig blokkeren gaan voor problemen die vervelend maar werkbaar zijn.

Begin met quick wins. Alt-teksten toevoegen is simpel. Kleurcontrast aanpassen ook. Dit geeft snel resultaat.

Grotere structurele problemen vergen meer werk: slecht opgebouwde formulieren, complexe navigatie die niet toetsenbordtoegankelijk is. Plan die in voor later.

Zie toegankelijkheid als onderdeel van elk nieuw project. Elk nieuw component bouw je direct toegankelijk. Zo voorkom je dat de achterstand groeit.

Conclusie: toegankelijkheid loont

Digitale toegankelijkheid gaat niet alleen om het “juiste” doen. Het gaat om slimmer ondernemen. Je bereikt meer klanten. Je website werkt beter. Een deel van het werk helpt ook je vindbaarheid in Google. Je loopt minder juridisch risico.

Het hoeft niet perfect op dag één. Begin met een audit. Pak de grootste problemen aan. Betrek toegankelijkheid bij nieuwe ontwikkelingen.

Uiteindelijk bepalen je klanten of je website werkt. En een flink deel van hen heeft baat bij toegankelijkheid: wereldwijd heeft zo’n 1 op de 6 mensen een aanzienlijke beperking.

Wil je weten hoe toegankelijk jouw website is?

Bij Red Factory voeren we toegankelijkheidsaudits uit volgens WCAG 2.2 niveau AA. We beoordelen je website, geven concrete aanbevelingen, en helpen je met implementatie.

Neem contact op en ontdek hoe toegankelijkheid jouw website kan verbeteren.

Veelgestelde vragen over digitale toegankelijkheid

Plaatje van raket

Je website WCAG- en EAA-proof maken?

Wij maken je site toegankelijk voor iedereen en compliant met de Europese toegankelijkheidsregels.

Klaar voor een mega start?
Wij wel!

Stel al je vragen over onze producten, prijzen, implementaties, of iets anders. Wij zijn hier om jou te helpen!

Raketlancering