Als je een website laat bouwen, krijg je vaak te horen: “We werken met WordPress, dat is open source.” Maar wat betekent dat eigenlijk? En belangrijker: waarom zou je als ondernemer om open source moeten geven?
Open source software is software waarvan de broncode vrij toegankelijk is. Iedereen mag de code inzien, gebruiken, aanpassen en delen. Denk aan het als een gedeeld receptenboek: de makers geven hun recept weg, zodat anderen het kunnen gebruiken, verbeteren of aanpassen aan hun eigen smaak. Voor bedrijven betekent dit vaak lagere kosten, meer vrijheid en een grotere community die meehelpt om de software beter te maken. Het is geen hobbyproject – sommige open source projecten worden gebruikt door miljoenen bedrijven wereldwijd. WordPress, waarmee 43% van alle websites draait, is daar het beste voorbeeld van.
De keuze voor open source heeft concrete gevolgen voor je bedrijf: geen vendor lock-in, lagere licentiekosten, en vrijheid om je eigen ontwikkelaars in te schakelen. Maar er zijn ook aandachtspunten. In dit artikel leg ik uit hoe open source werkt, wat de voor- en nadelen zijn, en waarom het voor de meeste MKB-bedrijven een slimme keuze is.
Wat is open source precies?
Open source is een ontwikkelmodel waarbij de broncode van software openbaar toegankelijk is. De broncode is de tekst die programmeurs schrijven om software te maken – het “recept” achter het programma.
Bij traditionele, gesloten software (proprietary software) is deze code geheim. Alleen het bedrijf dat de software maakt, mag erin kijken en wijzigingen maken. Bij open source software ligt dat anders: de code staat online, vaak op platforms zoals GitHub, en iedereen mag erin kijken.
Maar open source betekent meer dan alleen “de code is te zien”. Het gaat om vier vrijheden:
- De vrijheid om de software te gebruiken voor elk doel
- De vrijheid om te zien hoe de software werkt en deze aan te passen
- De vrijheid om kopieën te delen met anderen
- De vrijheid om je verbeterde versie te delen met de community
Dit klinkt misschien abstract, maar het heeft praktische gevolgen. Als je website draait op WordPress (open source), kun je altijd een andere developer inhuren om aanpassingen te maken. Bij een gesloten systeem zit je vast aan de oorspronkelijke leverancier.
Open source software wordt vaak ontwikkeld door communities – groepen vrijwilligers en bedrijven die samenwerken. WordPress wordt bijvoorbeeld gemaakt door duizenden ontwikkelaars wereldwijd, gecoördineerd door de WordPress Foundation. Andere bekende voorbeelden zijn Linux (het besturingssysteem dat op de meeste webservers draait), Firefox (de browser), en LibreOffice (het gratis alternatief voor Microsoft Office).
Hoe werkt open source in de praktijk?
Stel: je website draait op WordPress. WordPress is gebouwd met PHP, een programmeertaal waarvan de code openbaar is. WordPress zelf is ook open source – de volledige code staat op wordpress.org.
Als ontwikkelaar kun je die code downloaden, installeren op een server, en gebruiken voor je klanten. Gratis. Je hoeft geen licentie te kopen bij WordPress. Sterker nog: je mag de code aanpassen aan de wensen van je klant.
Hier komt het interessante deel: die aanpassingen hoef je niet terug te geven aan de WordPress-community (tenzij je ze actief deelt). Maar veel ontwikkelaars doen dat wél, via plugins. Zij bouwen functionaliteit, verpakken het als plugin, en zetten het gratis (of betaald) beschikbaar voor andere gebruikers.
Dit zorgt voor een ecosysteem. WordPress heeft meer dan 60.000 gratis plugins en 10.000 gratis thema’s. Die zijn er gekomen omdat ontwikkelaars hun werk delen met de community. Sommigen doen dat uit idealisme, anderen omdat ze betalende klanten willen aantrekken, weer anderen omdat ze de premium versie willen verkopen.
Voor jou als ondernemer betekent dit: je hebt toegang tot enorm veel gratis functionaliteit. Wil je een contactformulier? Er zijn tientallen gratis plugins. Een webshop? WooCommerce is gratis en open source. Een beveiligingsoplossing? Keuze genoeg.
De keerzijde: niet alle open source software is even goed onderhouden. Sommige plugins zijn jaren niet bijgewerkt, wat veiligheidsrisico’s oplevert. Daarom is het belangrijk om te werken met een developer die weet welke open source tools betrouwbaar zijn.
Waarom is open source belangrijk voor bedrijven?
Er zijn vier redenen waarom open source voor de meeste MKB-bedrijven slimmer is dan gesloten alternatieven.
1. Lagere kosten
Je betaalt geen licentiekosten om de basissoftware te gebruiken. WordPress is gratis. Linux is gratis. De meeste plugins zijn gratis of hebben een gratis basisversie.
Vergelijk dat met gesloten alternatieven. Een licentie voor Adobe Experience Manager (het enterprise CMS) kost al snel 50.000+ euro per jaar. Een Shopify-abonnement begint weliswaar bij 29 euro per maand, maar voor een serieuze webshop betaal je 2.000+ euro per jaar aan transactiekosten en abonnementskosten.
Bij WordPress betaal je alleen voor hosting (vanaf 10 euro per maand) en development. De software zelf is gratis.
2. Geen vendor lock-in
Dit is het grootste voordeel, en vaak onderbelicht. Bij gesloten software ben je afhankelijk van één leverancier. Stoppen ze ermee? Pech gehad. Verhogen ze de prijzen? Je hebt weinig keus. Bieden ze de functionaliteit niet die je nodig hebt? Dan moet je het doen met wat er is.
Bij open source kun je altijd switchen. Is je huidige WordPress-developer te duur? Je kunt een andere inhuren. Wil je een custom functie die geen enkele plugin biedt? Je kunt het laten bouwen omdat je toegang hebt tot de broncode.
Een voorbeeld uit de praktijk: een klant van ons had eerst een website op een gesloten platform (Webflow). Mooie tool, maar toen ze specifieke koppelingen met hun voorraadsysteem wilden, botsten ze op beperkingen. Bij Webflow kun je niet in de backend-code. De enige oplossing was migratie naar WordPress, waar we wél custom koppelingen konden bouwen.
3. Veiligheid door transparantie
“Maar als iedereen de code kan zien, is dat dan niet onveilig?” Deze vraag krijgen we vaak. Het antwoord: nee, het is juist veiliger.
Bij gesloten software moet je erop vertrouwen dat het bedrijf geen beveiligingsfouten maakt. Bij open source kijken duizenden ogen mee. Als er een lek is, wordt het vaak snel gevonden en verholpen. De WordPress-community brengt binnen uren updates uit als er kritieke beveiligingsproblemen zijn.
Daarnaast: als je wilt weten of software spyware bevat of je data misbruikt, kun je bij open source de code controleren. Bij gesloten software moet je het maar geloven.
4. Toekomstbestendigheid
Open source projecten met een grote community sterven niet snel. WordPress bestaat sinds 2003 en wordt alleen maar populairder. Linux draait al sinds 1991. Deze projecten zijn te groot om te verdwijnen.
Bij gesloten software loop je risico. Koopt een groot bedrijf je software-leverancier op? Dan kan het product worden stopgezet. Gaat het bedrijf failliet? Dan heb je software zonder ondersteuning.
Bij open source is de code altijd beschikbaar. Zelfs als het oorspronkelijke team stopt, kan de community het overnemen. Of kan jouw developer het onderhouden.
Open source in de praktijk: voorbeelden
Laten we kijken naar concrete voorbeelden van open source software die MKB-bedrijven dagelijks gebruiken.
WordPress & WooCommerce
Het bekendste voorbeeld. WordPress drijft 43% van alle websites. Het is gratis, heeft een enorme community, en is eindeloos uit te breiden. CMS zoals WordPress zijn populair omdat je zelf content kunt beheren zonder programmeerkennis.
WooCommerce, de webshop-plugin voor WordPress, is ook open source. Meer dan 5 miljoen webshops draaien erop. De basissoftware is gratis, maar de meeste ondernemers kopen betaalde extensies voor specifieke functionaliteit (betaalmethoden, boekhouding-koppelingen, etc.).
Een klant van ons, een mode-webshop, draait volledig op WooCommerce. Totale licentiekosten: 0 euro. Ze betalen wel voor premium plugins (circa 300 euro per jaar) en hosting (40 euro per maand), maar dat is een fractie van wat een Shopify Plus-abonnement zou kosten.
Linux & webserver-software
Bijna alle websites draaien op servers met Linux, een open source besturingssysteem. Je merkt het niet als bezoeker, maar zonder Linux zou het internet er heel anders uitzien.
Ook de webserver-software (Apache of Nginx) en databases (MySQL, PostgreSQL) zijn open source. Grote hostingbedrijven zoals TransIP en Vimexx bouwen hun diensten op deze tools.
Alternatieven voor dure software
Veel bedrijven betalen voor software terwijl er open source alternatieven zijn:
- In plaats van Microsoft Office: LibreOffice (gratis, werkt op Mac/Windows/Linux)
- In plaats van Adobe Photoshop: GIMP (gratis beeldbewerking)
- In plaats van Mailchimp: Mautic (gratis marketing automation, wel technischer)
- In plaats van Salesforce: SuiteCRM (gratis CRM-systeem)
De keerzijde: open source alternatieven zijn vaak minder gebruiksvriendelijk. LibreOffice heeft niet de polish van Microsoft Office. GIMP is lastiger te leren dan Photoshop. Je ruilt gebruiksgemak in voor lagere kosten.
Voor welke situatie past dat? Als je budget krap is, als je specifieke aanpassingen wilt, of als je vendor lock-in wilt vermijden.
Open source voor MKB: waar begin je?
Als je overweegt om met open source te werken, zijn dit de belangrijkste vragen.
Is open source echt gratis?
De software is gratis. De implementatie niet. Je hebt meestal een developer nodig om het in te richten, aan te passen en te onderhouden. Bij WordPress kun je zelf aan de slag, maar voor een professionele bedrijfswebsite schakel je toch een bureau in.
Rekening houden met:
- Hosting: 10-100 euro per maand, afhankelijk van je behoeften
- Development: 50-150 euro per uur voor een goede WordPress-developer
- Premium plugins/thema’s: 0-500 euro per jaar
- Onderhoud: 50-200 euro per maand voor updates en beveiliging
Vergelijk dat met gesloten alternatieven waar je ook implementatie betaalt, plus licentiekosten.
Hoe weet je of open source betrouwbaar is?
Kijk naar drie dingen:
- Grootte van de community: Hoeveel mensen gebruiken het? WordPress heeft miljoenen gebruikers, dus je zit gebakken. Een plugin die 100 downloads heeft? Wees voorzichtig.
- Update-frequentie: Wanneer was de laatste update? Software die twee jaar niet is bijgewerkt, is vaak niet veilig meer.
- Support-opties: Is er een actief forum? Zijn er bedrijven die commerciële support bieden? Voor WordPress zijn duizenden bureaus beschikbaar. Voor obscure software niet.
Open source vs. SaaS: wat kies je?
SaaS (Software as a Service) zoals Shopify, Wix of Squarespace is gebruiksvriendelijker maar beperkter. Open source zoals WordPress is flexibeler maar technischer.
Kies voor SaaS als:
- Je snel iets simpels wilt zonder technische kennis
- Je geen custom functionaliteit nodig hebt
- Je niet bang bent voor vendor lock-in
Kies voor open source als:
- Je specifieke wensen hebt die standaard software niet biedt
- Je lagere langetermijnkosten wilt
- Je vrijheid wilt om van developer te wisselen
- Je schaalbaarheid belangrijk vindt
Voor de meeste MKB-bedrijven met een website of webshop is open source (WordPress/WooCommerce) de slimste keuze. Het biedt genoeg flexibiliteit voor groei, zonder de beperkingen van SaaS-platforms.
Veelgestelde vragen over open source
Mag ik open source software commercieel gebruiken?
Ja. De meeste open source licenties staan commercieel gebruik toe. WordPress, WooCommerce, Linux – je mag het allemaal gebruiken voor je bedrijf zonder licentiekosten. Sommige licenties vereisen wel dat je aanpassingen die je deelt ook open source maakt, maar dat geldt meestal niet voor intern gebruik.
Is open source software veilig?
Niet automatisch, maar vaak wel. Grote projecten zoals WordPress hebben dedicated security-teams. Updates komen snel als er problemen zijn. Het risico zit ‘m vooral in plugins en themes van onbekende makers. Werk altijd met een developer die weet welke tools betrouwbaar zijn.
Wie helpt me als er iets misgaat?
Bij populaire open source software zoals WordPress zijn duizenden bureaus en freelancers beschikbaar. Je bent niet afhankelijk van één leverancier. Voor obscure open source projecten kan support lastiger zijn – dan ben je aangewezen op forums en documentatie.
Moet ik programmeren kunnen voor open source?
Nee. WordPress kun je bedienen zonder enige code-kennis. Maar voor maatwerk heb je wel een developer nodig, net zoals bij gesloten software.
Wat als een open source project stopt?
Bij grote projecten met een community (WordPress, WooCommerce) is de kans klein. Zelfs als het oorspronkelijke team stopt, kan de community het overnemen. Bij kleinere projecten is dit risico groter, maar omdat de code open is, kun je het altijd laten onderhouden door je eigen developer.
Kan ik open source combineren met betaalde software?
Zeker. Veel bedrijven draaien WordPress (gratis) met premium plugins (betaald) en commerciële thema’s. Of Linux-servers met betaalde monitoring-tools. Open source sluit betaalde oplossingen niet uit.
Meer informatie vind je bij Open Source Initiative.
Lees ook onze artikelen over JavaScript voor meer achtergrond.
Kortom: Wat is open source is een vraag die steeds meer ondernemers stellen. Met de juiste kennis maak je betere beslissingen voor je bedrijf.
Conclusie
Open source is geen filosofisch ideaal, maar een praktische keuze. Voor de meeste MKB-bedrijven betekent het lagere kosten, meer vrijheid en minder afhankelijkheid van één leverancier.
WordPress, het bekendste open source platform, drijft inmiddels bijna de helft van alle websites. Dat is geen toeval. Het werkt, het is betaalbaar, en het groeit mee met je bedrijf.
De keerzijde: je hebt wel een goede partner nodig die weet hoe je open source tools betrouwbaar en veilig inzet. Niet elke plugin is een goede keuze. Niet elk thema is veilig. En zonder regelmatig onderhoud wordt zelfs de beste open source website een risico.
Bij Red Factory werken we sinds 2008 met WordPress en open source tools. We zien dagelijks het verschil: bedrijven die vrijheid hebben om te groeien, zonder vast te zitten aan dure licenties of één leverancier. Wil je weten of open source bij jouw bedrijf past? We denken graag met je mee.
