Kennisbank / Algemeen

Wat is open source? Software die je vrij mag gebruiken en aanpassen


Open source software is software waarvan je de broncode vrij mag gebruiken, aanpassen en delen, met WordPress als bekendste voorbeeld. Je leest wat dat voor jouw bedrijf betekent, wat het kost en waar je op let bij de keuze.

Als je een website laat bouwen, krijg je vaak te horen: “We werken met WordPress, dat is open source.” Maar wat betekent dat eigenlijk? En belangrijker: waarom zou je als ondernemer om open source moeten geven?

Open source software is software waarvan de broncode vrij toegankelijk is. Iedereen mag de code inzien, gebruiken, aanpassen en delen. Zie het als een gedeeld receptenboek: de makers geven hun recept weg, zodat anderen het kunnen gebruiken, verbeteren of aanpassen aan hun eigen smaak. Voor bedrijven betekent dit vaak lagere kosten, meer vrijheid en een grotere community die meehelpt om de software beter te maken. Het is geen hobbyproject: sommige open source projecten worden gebruikt door miljoenen bedrijven wereldwijd. WordPress, waarmee volgens W3Techs zo’n 40% van alle websites draait (oktober 2026), is daar het beste voorbeeld van.

De keuze voor open source heeft concrete gevolgen voor je bedrijf: geen vendor lock-in, lagere licentiekosten, en vrijheid om je eigen ontwikkelaars in te schakelen. Maar er zijn ook aandachtspunten. In dit artikel lees je hoe open source werkt, wat de voor- en nadelen zijn, en waarom het voor de meeste MKB-bedrijven een slimme keuze is. Open source betekent dat je nergens aan vastzit. Daarom bouwen wij in WordPress, zie website laten maken.

Wat is open source precies?

Open source is een ontwikkelmodel waarbij de broncode van software openbaar toegankelijk is. De broncode is de tekst die programmeurs schrijven om software te maken: het “recept” achter het programma.

Bij traditionele, gesloten software (proprietary software) is deze code geheim. Alleen het bedrijf dat de software maakt, mag erin kijken en wijzigingen maken. Bij open source software ligt dat anders: de code staat online, vaak op platforms zoals GitHub, en iedereen mag erin kijken.

Maar open source betekent meer dan alleen “de code is te zien”. Het gaat om vier vrijheden, zoals de Free Software Foundation ze voor vrije software beschrijft. Het Open Source Initiative hanteert een eigen definitie met tien voorwaarden, maar bijna alle open source software geeft je deze vier vrijheden:

  1. De vrijheid om de software te gebruiken voor elk doel
  2. De vrijheid om te zien hoe de software werkt en deze aan te passen
  3. De vrijheid om kopieën te delen met anderen
  4. De vrijheid om je verbeterde versie te delen met de community

Dit klinkt misschien abstract, maar het heeft praktische gevolgen. Als je website draait op WordPress (open source), kun je altijd een andere developer inhuren om aanpassingen te maken. Bij een gesloten systeem zit je vast aan de oorspronkelijke leverancier.

Open source software wordt vaak ontwikkeld door communities: groepen vrijwilligers en bedrijven die samenwerken. WordPress wordt bijvoorbeeld gemaakt door duizenden ontwikkelaars wereldwijd, die samenwerken in het open source project op WordPress.org. De WordPress Foundation, een stichting van medeoprichter Matt Mullenweg, zet zich in om de code voor altijd vrij beschikbaar te houden. Andere bekende voorbeelden zijn Linux (het besturingssysteem dat op de meeste webservers draait), Firefox (de browser), en LibreOffice (het gratis alternatief voor Microsoft Office).

Hoe werkt open source in de praktijk?

Stel: je website draait op WordPress. WordPress is gebouwd met PHP, een programmeertaal waarvan de code openbaar is. WordPress zelf is ook open source: de volledige code staat op wordpress.org.

Open source software gemeenschap en ontwikkeling

Als ontwikkelaar kun je die code downloaden, installeren op een server, en gebruiken voor je klanten. Gratis. Je hoeft geen licentie te kopen bij WordPress. Sterker nog: je mag de code aanpassen aan de wensen van je klant.

Hier komt het interessante deel: die aanpassingen hoef je niet terug te geven aan de WordPress-community (tenzij je ze actief deelt). Maar veel ontwikkelaars doen dat wél, via plugins. Zij bouwen functionaliteit, verpakken het als plugin, en zetten het gratis (of betaald) beschikbaar voor andere gebruikers.

Dit zorgt voor een ecosysteem. In de bibliotheek van WordPress.org staan meer dan 76.000 gratis plugins en 15.000 gratis thema’s (oktober 2026). Die zijn er gekomen omdat ontwikkelaars hun werk delen met de community. Sommigen doen dat uit idealisme, anderen omdat ze betalende klanten willen aantrekken, weer anderen omdat ze de premium versie willen verkopen.

Voor jou als ondernemer betekent dit: je hebt toegang tot enorm veel gratis functionaliteit. Wil je een contactformulier? Er zijn tientallen gratis plugins. Een webshop? WooCommerce is gratis en open source. Een beveiligingsoplossing? Keuze genoeg.

De keerzijde: niet alle open source software is even goed onderhouden. Sommige plugins zijn jaren niet bijgewerkt, wat veiligheidsrisico’s oplevert. Daarom is het belangrijk om te werken met een developer die weet welke open source tools betrouwbaar zijn.

Waarom is open source belangrijk voor bedrijven?

Er zijn vier redenen waarom open source voor de meeste MKB-bedrijven slimmer is dan gesloten alternatieven.

1. Lagere kosten

Je betaalt geen licentiekosten om de basissoftware te gebruiken. WordPress is gratis. Linux is gratis. De meeste plugins zijn gratis of hebben een gratis basisversie.

Vergelijk dat met gesloten alternatieven. Bij een gesloten enterprise-CMS als Adobe Experience Manager betaal je licentiekosten aan de leverancier. Een Shopify-abonnement begint bij 32 euro per maand, of 24 euro per maand als je per jaar betaalt (oktober 2026). Daar komen de kaarttarieven per betaling bij (bij Basic vanaf 1,6% + 0,25 euro) en vaak ook betaalde apps.

Bij WordPress betaal je vooral voor hosting (WordPress-hosting kost buiten acties zo’n 10 euro per maand of meer) en development. De software zelf is gratis.

2. Geen vendor lock-in

Dit is het grootste voordeel, en vaak onderbelicht. Bij gesloten software ben je afhankelijk van één leverancier. Stoppen ze ermee? Pech gehad. Verhogen ze de prijzen? Je hebt weinig keus. Bieden ze de functionaliteit niet die je nodig hebt? Dan moet je het doen met wat er is.

Bij open source kun je altijd switchen. Is je huidige WordPress-developer te duur? Je kunt een andere inhuren. Wil je een custom functie die geen enkele plugin biedt? Je kunt het laten bouwen omdat je toegang hebt tot de broncode.

Denk aan een bedrijf met een website op een gesloten platform dat een koppeling met zijn voorraadsysteem wil. Biedt het platform die koppeling niet aan, dan ben je afhankelijk van wat de leverancier mogelijk maakt, of je stapt over. Op een open source systeem als WordPress kan een ontwikkelaar zo’n koppeling op maat bouwen, omdat je bij de code kunt.

3. Veiligheid door transparantie

“Maar als iedereen de code kan zien, is dat dan niet onveilig?” Deze vraag krijgen we vaak. Het korte antwoord: meestal is het juist veiliger, zolang er genoeg mensen meekijken en je de updates ook echt installeert.

Bij gesloten software moet je erop vertrouwen dat het bedrijf geen beveiligingsfouten maakt. Bij open source kijken duizenden ogen mee. Als er een lek is, wordt het vaak snel gevonden en verholpen. Het beveiligingsteam van WordPress ontwikkelt bij gemelde lekken een oplossing en brengt die uit als update, en op de meeste sites worden die updates standaard automatisch geïnstalleerd.

Daarnaast: als je wilt weten of software spyware bevat of je data misbruikt, kun je bij open source de code controleren. Bij gesloten software moet je het maar geloven.

4. Toekomstbestendigheid

Open source projecten met een grote community sterven niet snel. WordPress bestaat sinds 2003 en wordt nog altijd op zo’n 40% van alle websites gebruikt. Linux draait al sinds 1991. De kans dat zulke grote projecten verdwijnen, is klein.

Bij gesloten software loop je risico. Koopt een groot bedrijf je softwareleverancier op? Dan kan het product worden stopgezet. Gaat het bedrijf failliet? Dan heb je software zonder ondersteuning.

Bij open source is de code altijd beschikbaar. Zelfs als het oorspronkelijke team stopt, kan de community het overnemen. Of kan jouw developer het onderhouden.

Plaatje van raket

Een professionele website laten maken?

Wij bouwen je website met een vaste prijs en zonder verrassingen, van brochuresite tot webshop.

Open source in de praktijk: voorbeelden

Laten we kijken naar concrete voorbeelden van open source software die MKB-bedrijven dagelijks gebruiken.

WordPress & WooCommerce

Het bekendste voorbeeld. WordPress draait op zo’n 40% van alle websites. Het is gratis, heeft een enorme community, en is eindeloos uit te breiden. CMS zoals WordPress zijn populair omdat je zelf content kunt beheren zonder programmeerkennis.

WooCommerce, de webshop-plugin voor WordPress, is ook open source. Volgens WordPress.org heeft de plugin meer dan 7 miljoen actieve installaties. De basissoftware is gratis, maar veel ondernemers kopen betaalde extensies voor specifieke functionaliteit (betaalmethoden, boekhouding-koppelingen, etc.).

Een echt voorbeeld uit ons eigen werk: voor Travelon Bags bouwden wij een volledige WooCommerce-webshop vanaf nul, met de catalogus, de categoriestructuur en de checkout ingericht voor de Nederlandse markt, inclusief de juiste betaalmethoden en verzendopties. Voor de WooCommerce-software zelf betaal je geen licentie; de kosten zitten in de bouw, de hosting en eventuele betaalde extensies.

Linux & webserversoftware

Het merendeel van de websites draait op servers met Linux, een open source besturingssysteem: volgens W3Techs gaat het om zo’n 63% van de websites waarvan het besturingssysteem bekend is (oktober 2026). Je merkt het niet als bezoeker, maar zonder Linux zou het internet er heel anders uitzien.

Ook de webserversoftware (Apache of Nginx) en databases (MySQL, PostgreSQL) zijn open source. Hostingbedrijven als TransIP en Vimexx werken er ook mee: Vimexx noemt bij zijn webhosting bijvoorbeeld MySQL-databases, en TransIP biedt Linux-servers aan.

Alternatieven voor dure software

Veel bedrijven betalen voor software terwijl er open source alternatieven zijn:

  • In plaats van Microsoft Office: LibreOffice (gratis, werkt op Mac/Windows/Linux)
  • In plaats van Adobe Photoshop: GIMP (gratis beeldbewerking)
  • In plaats van Mailchimp: Mautic (gratis marketing automation, wel technischer)
  • In plaats van Salesforce: SuiteCRM (gratis CRM-systeem)

De keerzijde: open source alternatieven zijn soms minder gebruiksvriendelijk, of ze werken anders dan je gewend bent. Wie van Microsoft Office naar LibreOffice of van Photoshop naar GIMP overstapt, moet vaak even wennen. Je ruilt dan wat gebruiksgemak in voor lagere kosten.

Voor welke situatie past dat? Als je budget krap is, als je specifieke aanpassingen wilt, of als je vendor lock-in wilt vermijden.

Open source voor MKB: waar begin je?

Als je overweegt om met open source te werken, zijn dit de belangrijkste vragen.

Is open source echt gratis?

De software is gratis. De implementatie niet. Je hebt meestal een developer nodig om het in te richten, aan te passen en te onderhouden. Bij WordPress kun je zelf aan de slag, maar voor een professionele bedrijfswebsite schakel je meestal een bureau of freelancer in.

Rekening houden met:

  • Hosting: 10-100 euro per maand, afhankelijk van je behoeften
  • Development: freelance WordPress-developers rekenen doorgaans 60-95 euro per uur, bureaus 80-125 euro per uur
  • Premium plugins/thema’s: 0-500 euro per jaar
  • Onderhoud: op hun eigen sites vragen Nederlandse aanbieders zo’n 12,50-120 euro per maand voor updates en beveiliging, afhankelijk van het pakket; SiteCare van Red Factory kost 120 of 205 euro per maand, inclusief hosting

Vergelijk dat met gesloten alternatieven waar je ook implementatie betaalt, plus licentiekosten.

Hoe weet je of open source betrouwbaar is?

Kijk naar drie dingen:

  1. Grootte van de community: Hoeveel mensen gebruiken het? WordPress heeft miljoenen gebruikers, dus je zit gebakken. Een plugin die 100 downloads heeft? Wees voorzichtig.
  2. Updatefrequentie: Wanneer was de laatste update? Software die twee jaar niet is bijgewerkt, is vaak niet veilig meer.
  3. Supportopties: Is er een actief forum? Zijn er bedrijven die commerciële support bieden? Voor WordPress zijn duizenden bureaus beschikbaar. Voor obscure software niet.

Open source vs. SaaS: wat kies je?

SaaS (Software as a Service) zoals Shopify, Wix of Squarespace is gebruiksvriendelijker maar beperkter. Open source zoals WordPress is flexibeler maar technischer.

Kies voor SaaS als:

  • Je snel iets simpels wilt zonder technische kennis
  • Je geen custom functionaliteit nodig hebt
  • Je niet bang bent voor vendor lock-in

Kies voor open source als:

  • Je specifieke wensen hebt die standaard software niet biedt
  • Je lagere langetermijnkosten wilt
  • Je vrijheid wilt om van developer te wisselen
  • Je schaalbaarheid belangrijk vindt

Voor veel MKB-bedrijven met een website of webshop is open source (WordPress/WooCommerce) een slimme keuze, omdat het genoeg flexibiliteit biedt om mee te groeien. Past een SaaS-platform als Shopify beter bij wat je verkoopt, dan is dat ook een goede route: wij bouwen allebei.

Veelgestelde vragen over open source

Mag ik open source software commercieel gebruiken?

Ja. Volgens de Open Source Definition mag een open source licentie niemand verbieden de software in een bedrijf te gebruiken. WordPress, WooCommerce en Linux mag je dus allemaal voor je bedrijf gebruiken zonder licentiekosten; WordPress valt bijvoorbeeld onder de GPLv2 (of later). Sommige licenties, zoals de GPL, vereisen wel dat je aanpassingen onder dezelfde licentie deelt als je de software verspreidt. Voor intern gebruik geldt dat niet. Let wel op bij de AGPL: daar telt ook het aanbieden van aangepaste software via een netwerk mee.

Is open source software veilig?

Niet automatisch, maar vaak wel. Grote projecten zoals WordPress hebben dedicated security-teams. Updates komen snel als er problemen zijn. Het risico zit ‘m vooral in plugins en themes van onbekende makers. Werk altijd met een developer die weet welke tools betrouwbaar zijn.

Wie helpt me als er iets misgaat?

Bij populaire open source software zoals WordPress zijn duizenden bureaus en freelancers beschikbaar. Je bent niet afhankelijk van één leverancier. Voor obscure open source projecten kan support lastiger zijn: dan ben je aangewezen op forums en documentatie.

Moet ik programmeren kunnen voor open source?

Nee. WordPress kun je bedienen zonder enige codekennis. Maar voor maatwerk heb je wel een developer nodig, net zoals bij gesloten software.

Wat als een open source project stopt?

Bij grote projecten met een community (WordPress, WooCommerce) is de kans klein. Zelfs als het oorspronkelijke team stopt, kan de community het overnemen. Bij kleinere projecten is dit risico groter, maar omdat de code open is, kun je het altijd laten onderhouden door je eigen developer.

Kan ik open source combineren met betaalde software?

Zeker. Veel bedrijven draaien WordPress (gratis) met premium plugins (betaald) en commerciële thema’s. Of Linux-servers met betaalde monitoringtools. Open source sluit betaalde oplossingen niet uit.

Meer informatie vind je bij Open Source Initiative.

Lees ook onze artikelen over JavaScript voor meer achtergrond.

Kortom: wat is open source? Software die je vrij mag gebruiken, aanpassen en delen. Met die kennis neem je betere beslissingen voor je bedrijf.

Conclusie

Open source is geen filosofisch ideaal, maar een praktische keuze. Voor de meeste MKB-bedrijven betekent het lagere kosten, meer vrijheid en minder afhankelijkheid van één leverancier.

WordPress, het bekendste open source platform, draait inmiddels op zo’n 40% van alle websites. Dat is geen toeval. Het werkt, het is betaalbaar, en het groeit mee met je bedrijf.

De keerzijde: je hebt wel een goede partner nodig die weet hoe je open source tools betrouwbaar en veilig inzet. Niet elke plugin is een goede keuze. Niet elk thema is veilig. En zonder regelmatig onderhoud wordt zelfs de beste open source website een risico.

Bij Red Factory werken we sinds 2008 met WordPress en open source tools. We zien dagelijks het verschil: bedrijven die vrijheid hebben om te groeien, zonder vast te zitten aan dure licenties of één leverancier. Wil je weten of open source bij jouw bedrijf past? We denken graag met je mee.

Klaar voor een mega start?
Wij wel!

Stel al je vragen over onze producten, prijzen, implementaties, of iets anders. Wij zijn hier om jou te helpen!

Raketlancering